Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының тапсырысы бойынша «Демократия институты» ҒЗҚ ҚҰ 2024 жылғы 18 тамыз бен 17 қыркүйек аралығында әлеуметтану зерттеуін жүргізді.
XXI ғасырда энергетика экономикалық тұрақтылыққа, қоршаған ортаға және адамдардың өмір сүру сапасына әсер ететін жаһандық дамудың негізгі факторларының біріне айналды. Уранның орасан қорына ие Қазақстан маңызды таңдау – электр қуаты тапшылығы мәселесін шешудің жолы ретінде АЭС салу мәселесін қарастыруда.
Сауалнамада респонденттердің 59,2%-ы дауыс беруге қатысуға дайын екенін білдірді. Оның 41,6 пайызы нақты ниет танытты.
Бір қызығы, электораттық белсенділік көрсеткіші осы жылдың тамыз айында өткен қоғамдық сауалнамада алынған деректермен сәйкес келеді. Ол кезде сайлауға қатысудың әлеуетті деңгейі 59,0%-ды құраған еді.
Ал әрбір бесінші респондент әлі түпкілікті шешім қабылдаған жоқ, ал 17%-ы референдумға қатыспайтынын атап өтті.
Жалпы, қазақстандықтардың 60,2 пайызы Қазақстанда атом электр станциясын салу идеясына оң көзқарас білдірген. Оның 38,6%-ы оң, 21,6%-ы біршама оң көзқараста. Тамызда жүргізілген сауалнамамен салыстырғанда, АЭС салу идеясын қолдаушылар саны 53,1%-дан 60,2%-ға өскенін байқауға болады.
24,9%-ы атом электр станциясын салу идеясына теріс көзқарас танытса, оның 9,1%-ы мүлдем теріс, ал 15,8%-ы теріс көзқараста. 14,9%-ы жауап беруге қиналатынын жеткізген.
Сауалнама нәтижесі қазақстандықтарды бірінші кезекте АЭС-ның адам денсаулығы мен қоршаған ортаға тигізетін әсері толғандыратынын көрсетті.
Мысалы, «Сіз бірінші кезекте құрылысы жоспарланған атом электр станциясы (АЭС) туралы қандай ақпаратты білгіңіз келеді?» деген сұраққа: 49,5%-ы «халықтың денсаулығына әсерін» атап өтсе, ал 42,9%-ы «қоршаған ортаға әсеріне» тоқталған. Респонденттердің тағы 22,8%-ы «авариялар мен төтенше жағдайлардың алдын алу шаралары» деген жауап нұсқасын таңдаған.
Бұл қорытынды үкімет, сарапшылар және қоғам арасындағы ашық диалогтың маңыздылығын көрсетеді. Атом электр станциясының құрылысы тек техникалық ғана емес, сонымен қатар азаматтардың белсенді қатысуын талап ететін әлеуметтік жоба.
Сауалнаманы 2024 жылғы 18 тамыз бен 17 қыркүйек аралығындағы кезеңде «Демократия институты» ҒЗҚ ҚҰ жүргізді. Зерттеуде жеке сұхбат (face-to-face) әдісі қолданылды. Оған 17 облыс пен республикалық маңызы бар Астана, Алматы және Шымкент қалаларының 18 жастан асқан респонденттері қатысты. Іріктеу көлемі 8000 респондентті құрады.
