Қазақстанда 2026 жылғы 12 наурыздан бастап әкімшілік жауапкершілікке автоматты тартудың жаңа моделі іске қосылады. Бұған дейін цифрлық жүйелер негізінен жол қозғалысы ережелерін бұзуды тіркесе, енді олар басқа әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша да айыппұл рәсімдей алады.
Заңның жаңартылған редакциясына сәйкес, егер құқық бұзушылық цифрлық объект арқылы анықталса және Әкімшілік өндірістердің бірыңғай тізілімімен интеграцияланған жүйе оны тіркесе, жауапкершілік автоматты түрде туындайды. Мұндай жағдайда хаттама жасалмауы және инспектормен тікелей байланыс болмауы мүмкін.
Автоматты режимге қоқысты белгіленбеген жерге тастау, тыйым салынған жерде темекі шегу, жолды жаяу жүргіншілер өткелінен тыс кесіп өту сияқты бұзушылықтар, сондай-ақ кейбір сауда ережелерін бұзу жағдайлары жатады. Айыппұл мөлшері бұзушылық түріне байланысты және әкімшілік заңнамада белгіленеді.
Мамандар цифрлық бақылау тәртібін күшейтіп, құқық бұзушылықтарды азайтуға мүмкіндік береді деп есептейді. Жүйе объективті деректерге сүйенеді және адам факторының ықпалын төмендетеді. Дегенмен сарапшылар автоматтандырылған шешімдер азаматтардың түсіндіру мүмкіндігін шектеуі ықтимал екенін де атап өтеді.
Бұрын автоматты айыппұлдар негізінен жүргізушілерге қатысты қолданылды. Жылдамдықты асыру, бағдаршамның қызыл түсіне өту сияқты жол ережелерін бұзған жағдайларда. Жаңа редакцияда жауапкершілік екіге бөлінеді: көлік бұзушылықтары үшін меншік иесі жауап береді, ал басқа бұзушылықтар бойынша әрекеті тіркелген азамат жеке жауапкершілікке тартылады.
Тәжірибеде бұл жүйе хаттамасыз айыппұл шығаруға мүмкіндік береді. Шешіммен келіспеген жағдайда азамат белгіленген тәртіппен шағым түсіре алады.
Қоғам өкілдері алгоритмдердің ашықтығын және автоматты түрде анықталған деректерді тексеру мүмкіндігін қамтамасыз ету қажеттігін айтады. Сондай-ақ бейнелерді тану дәлдігі мен жеке деректерді қорғау мәселелері назарда.
Ресми органдар азаматтарды қоғамдық тәртіп ережелерін сақтауға шақырады. Цифрлық бақылау моделі жауапкершілікті арттырып, құқық бұзушылықтарды азайтуға бағытталғаны айтылды.
