Sona.kz

Рубрика: Қазақстан жаңалықтары

  • Қазақстандағы екінші АЭС «Мойынқұм» деп аталуы мүмкін

    Қазақстандағы екінші АЭС «Мойынқұм» деп аталуы мүмкін

    Қазақстанның атом энергетикасын дамыту жоспарында жаңа белес басталды. Атом энергиясы жөніндегі агенттік басшысы Алмасадам Сәтқалиев елімізде салынуы тиіс екінші атом электр станциясының жұмыс атауы «Мойынқұм» деп белгіленгенін мәлімдеді. Ведомство басшысының айтуынша, бұл атау нысанның географиялық орналасуына байланысты таңдалған. Екінші АЭС Алматы облысының аумағында бой көтереді деп жоспарлануда.

    Жобаны жүзеге асыру үшін әлеуетті серіктестер де анықталып жатыр. Қазіргі таңда бұл бағытта қытайлық CNNC консорциумы басымдықты серіктес ретінде қарастырылуда. Бұл қадам Қазақстанның энергетикалық тапшылықты жоюға және экологиялық таза энергия көздеріне көшуге деген ұмтылысын көрсетеді. Мамандардың пікірінше, екінші АЭС-тің салынуы оңтүстік өңірлердегі электр энергиясының тұрақтылығын қамтамасыз етпек. Қазіргі уақытта жобаның техникалық-экономикалық негіздемесі мен қауіпсіздік стандарттары пысықталу үстінде.

  • Қазақстанда мүгедектігі бар жандарды жұмысқа орналастыру квотасы екі есе артады

    Қазақстанда мүгедектігі бар жандарды жұмысқа орналастыру квотасы екі есе артады

    Қазақстан Үкіметінің отырысында мүгедектігі бар адамдардың өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған жаңа шаралар талқыланды. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың мәлімдеуінше, елімізде еңбекке қабілетті 413 мыңнан астам мүгедектігі бар адамның тек 110 мыңы жұмыспен қамтылған. Бұл көрсеткішті арттыру үшін мемлекет жұмысқа орналастыру квотасын 8,1 мыңнан 17 мың адамға дейін, яғни екі есеге ұлғайтуды көздеп отыр. Сонымен қатар, азаматты жұмысқа тұрған сәтіне дейін сүйемелдейтін және квоталардың орындалуын қадағалайтын арнайы цифрлық жүйе енгізілмек.

    Көлік инфрақұрылымын бейімдеу мәселесі де басты назарда. Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев 2030 жылға қарай әрбір пойыз құрамында кемінде бір мамандандырылған вагон болатынын айтты. Қазіргі таңда пойыздардың 90%-ы көтергіштермен және ыңғайлы купелермен жабдықталған. Автовокзалдардың 80%-ы және автобустардың 79%-ы қолжетімділік талаптарына сәйкестендірілді. Инватакси жүйесі де дамып келеді: бүгінде оның автопаркі 1400-ден астам машинаға жетті. Бұл кешенді жұмыстар мүгедектігі бар жандардың ел ішінде кедергісіз қозғалуына және қоғамның толыққанды мүшесі болуына жағдай жасайды.

  • Астанада ЖИ -камералары жол ережесін бұзудың жаңа түрлерін тіркей бастады

    Астанада ЖИ -камералары жол ережесін бұзудың жаңа түрлерін тіркей бастады

    Астана көшелеріндегі бейнебақылау камералары енді жасанды интеллект көмегімен жүргізушілердің рөлде отырып телефон пайдалануын және қауіпсіздік белдігін тақпауын анықтайтын болады. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің хабарлауынша, бұл технология «Astana Smart City» жобасы аясында енгізілуде. Компьютерлік көру және машиналық оқыту әдістеріне негізделген жүйе жол үстіндегі жағдайды автоматты түрде талдап, қауіпсіздікке әсер ететін кез келген заңсыз әрекетті жылдам тіркеуге қабілетті.

    Қазіргі уақытта технология тесттік режимде сынақтан өтіп жатыр. Мамандардың айтуынша, ЖИ-камералары қарапайым жүйелерден ерекшелігі олар нақты бір ереже бұзушылықпен шектелмей, кең ауқымдағы бейнеаналитика жүргізе алады. Бұл шара елордалық жүргізушілердің тәртібін арттырып, әсіресе мектептер мен жаяу жүргіншілер өткелдері маңындағы қауіпсіздікті күшейтуге бағытталған. ІІМ дерегінше, Қазақстанда жол апатынан жыл сайын 2,5 мың адам қаза табады. 2026 жылдың басынан бері өлім-жітім көрсеткіші 4%-ға төмендегенімен, Үкімет жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін бақылауды одан әрі қатайтуды көздеп отыр.

  • Қазақстанда жаңа «Әділет» саяси партиясы құрылмақ

    Қазақстанда жаңа «Әділет» саяси партиясы құрылмақ

    Қазақстанның саяси сахнасында жаңа «Әділет» партиясы пайда болмақ. Бастамашы топ өз жоспарларын жариялап, ертең, 16 сәуірде Әділет министрлігіне тіркеуге қажетті құжаттарды өткізуді жоспарлап отыр, деп хабарлайды Sona.kz.

    Ұйымдастырушылардың айтуынша, жаңа партия «Әділетті Қазақстан» тұжырымдамасына негізделеді. Олардың басты назарында заң үстемдігі, барлық азаматтар үшін тең мүмкіндіктер мен шешім қабылдау процесіне халықтың тікелей қатысуын қамтамасыз ету мәселелері тұр. Партия саяси жүйедегі ашықтықты арттыруды көздейді.

    Партияның басым бағыттарының қатарында сот және құқық қорғау жүйесінің шынайы тәуелсіздігіне қол жеткізу, кландардың ықпалын төмендету және өңірлік теңсіздікті жою шаралары бар. Сонымен қатар «Әділет» өкілдері ел экономикасын әділетті бөлу принциптерін қолдайтынын жеткізді. Жаңа саяси күш белсенді жастарды, салалық сарапшыларды және еліміздің әртүрлі аймақтарындағы беделді азаматтарды біріктіруді жоспарлап отыр.

    Жақын арада партияның құрылтай съезі өтіп, онда бағдарлама мен жарғы ресми түрде бекітілмек.

  • Білім бәйгесіндегі жетістік үшін төлем: Қазақстанда мектеп оқушылары мен ұстаздарды ынталандырудың жаңа тәртібі бекіді

    Білім бәйгесіндегі жетістік үшін төлем: Қазақстанда мектеп оқушылары мен ұстаздарды ынталандырудың жаңа тәртібі бекіді

    2026 жылдың 21 сәуірінен бастап Қазақстанда халықаралық олимпиадалар мен ғылыми жарыстарда үздік шыққан мектеп оқушыларын және олардың тәлімгерлерін көтермелеудің жаңа қағидалары қолданысқа енеді, деп хабарлайды Sona.kz CHECK-POINT.KZ-ке сілтеме жасап.

    Енді интеллектуалдық додаларда топ жарған Қазақстан азаматтарына мемлекет тарапынан қомақты қаржылай қолдау көрсетіледі. Атап айтқанда, алтын медаль иегерлеріне шамамен 6,5 млн теңге (1500 АЕК), күміс жүлдегерлерге 4,3 млн теңге (1000 АЕК), ал қола медаль алғандарға 2,1 млн теңге (500 АЕК) көлемінде сыйақы қарастырылған. Төлемдер жылына бір рет және тек ағымдағы жылдың нәтижелері бойынша беріледі. Кәмелетке толмаған оқушылар үшін өтінішті олардың ата-аналары немесе заңды өкілдері тапсыруы тиіс.

    Жаңа ереже бойынша жеңімпаздарды дайындаған педагогтар да назардан тыс қалмады. Олардың еңбегін бағалау үшін арнайы дербес сыйақылар белгіленді. Алтын медаль алған оқушының мұғаліміне 26,5 лауазымдық айлық мөлшерінде, күміс үшін  17,5, ал қола жүлде үшін  8,5 мөлшерінде төлем жасалады. Бұл қаражат ұстаздардың кәсіби біліктілігін арттыруға және дарынды балалармен жұмыс істеуге деген қызығушылығын нығайтуға бағытталған. Айта кетерлігі, мұғалімдерге берілетін сыйақылар да жеке сипатқа ие және бір жыл ішінде қайталанған жетістіктер үшін қайта есептелмейді. Бұл бастама еліміздің интеллектуалдық әлеуетін арттыру жолындағы маңызды қадам болмақ.

  • Қазақстандықтарға өмір бойлық қосымша зейнетақы төленеді: Еңбек министрлігінің түсіндірмесі

    Қазақстандықтарға өмір бойлық қосымша зейнетақы төленеді: Еңбек министрлігінің түсіндірмесі

    Қазақстанның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі азаматтардың болашақ зейнетақысын қалыптастырудағы маңызды өзгерістер туралы мәліметтерді жариялады, деп хабарлайды Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    Ведомствоның хабарлауынша, бүгінде 5,8 миллион қазақстандық жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналары (ОПВР) есебінен қосымша төлем алу құқығына ие болды. Бұл жүйенің басты ерекшелігі — қаражат қызметкердің жалақысынан ұсталмайды, оны компания өз қаражаты есебінен төлейді. Осылайша, 1975 жылдың 1 қаңтарынан кейін туған азаматтар үшін өмір бойы төленетін қосымша «шартты-жинақтаушы» компонент қалыптасуда.

    2026 жылы жұмыс берушілер аударатын жарна мөлшері қызметкер табысының 3,5 пайызын құрап отыр. Министрлік бұл көрсеткіштің 2028 жылға қарай 5 пайызға дейін кезең-кезеңімен өсетінін атап өтті. Жыл басынан бері бұл бағытта 951 миллиард теңге аударылған, бұл жүйенің тиімділігін көрсетеді. Мемлекет бизнеске түсетін салмақты да ескеріп, бұл шығындарды салық салынатын табыстан шегеруге рұқсат берді. Сонымен қатар Сенатта зейнетақыны тағайындау кезінде жасқа ғана емес, еңбек өтіліне көбірек басымдық беру туралы ұсыныстар да талқылан

  • Бектенов базарлардағы «ұйымдасқан топтарды» құрықтауды тапсырды

    Бектенов базарлардағы «ұйымдасқан топтарды» құрықтауды тапсырды

    Қазақстан Премьер-министрі Олжас Бектенов ірі көтерме сауда базарларындағы жағдайды қатаң бақылауға алуды тапсырды, деп хабарлайды Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    Үкімет басшысының мәлімдеуінше, базарларда тауар бағасын негізсіз өсіріп, халықтың қалтасына салмақ салатын «ұйымдасқан топтар» заңсыз әрекет етіп келеді. Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиевке берілген тапсырма аясында бұл мәселеге тек әкімдіктер ғана емес, сонымен қатар Ішкі істер министрлігі мен Мемлекеттік кірістер комитеті де тартылмақ. Бектенов көкөніс, жеміс-жидек пен ет өнімдерінің құны дәл осындай делдалдардың кесірінен еш себепсіз қымбаттап жатқанын ашық айтты.

    Бұл мәселені шешу үшін Үкімет ішкі нарықты отандық өніммен молықтыруды және тауар жеткізу тізбегінің цифрлық ашықтығын қамтамасыз етуді көздеп отыр. Премьер-министрдің айтуынша, бағаның өсуіне тек сыртқы факторлар ғана емес, нарықтағы «өнімсіз делдалдардың» араласуы да тікелей әсер етуде. Осыған байланысты Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігіне де нақты міндеттер жүктелді. Айта кетейік, бұған дейін Үкімет мүшелері азық-түліктің қымбаттауын әлемдік тенденциялармен байланыстырған болатын, алайда қазіргі бағыт нарық ішіндегі заңсыз схемаларды жоюға басымдық беріп отыр.

  • Қазақстанда Тұрақты тұруға рұқсат (ТТЖ) алу үшін қазақ тілін білу міндеттелді

    Қазақстанда Тұрақты тұруға рұқсат (ТТЖ) алу үшін қазақ тілін білу міндеттелді

    Қазақстанда тұрақты тұруға рұқсат (ВНЖ) алуды жоспарлап отырған шетелдік азаматтар үшін жаңа талаптар күшіне енді. Ресми migration.enbek.kz порталында жарияланған ақпаратқа сәйкес, бұдан былай үміткерлер қазақ тілін кемінде А1 деңгейінде білетінін дәлелдеуі тиіс. Бұрын мұндай тілдік талаптар болмаған, бұл өзгеріс миграциялық саясатты жетілдіру және елге келушілердің қоғамға бейімделуін жеңілдету мақсатында енгізіліп отыр. Жаңа ережеге сәйкес, А1 деңгейі тілді қарапайым деңгейде түсіну мен қарым-қатынас жасауға қабілеттілікті білдіреді.

    Тілдік деңгейді анықтайтын емтиханды қазіргі уақытта қашықтан тапсыруға мүмкіндік жасалған. Тестілеу жүйесі екі негізгі бөлімнен, атап айтқанда, аудирование (тыңдалым) және оқудан тұрады. Мамандардың түсіндіруінше, А1 — бұл тіл үйренудің бастапқы сатысы, ал В2 деңгейі тілді еркін меңгергендікті көрсетеді. Бұл қадам мемлекеттік тілдің мәртебесін нығайтумен қатар, Қазақстанда ұзақ мерзімге қалғысы келетін шетелдіктердің жергілікті мәдениет пен заңдарға құрметпен қарауын қамтамасыз етуге бағытталған. Осылайша, 2026 жылдың сәуір айынан бастап тіл білу туралы сертификат ВНЖ алуға қажетті құжаттардың міндетті тізіміне енгізілді.

  • Зейнетақы жүйесіне қатысты ұсыныстар қаралуда — Еңбек министрлігі

    Зейнетақы жүйесіне қатысты ұсыныстар қаралуда — Еңбек министрлігі

    Қазақстанның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі зейнетақы жүйесіндегі ықтимал өзгерістерге қатысты пікір білдірді. Ведомство мәліметінше, қазіргі уақытта реформалау бойынша нақты шешімдер қабылданбаған, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.

    Министрлікте зейнетақы жүйесін дамытуға қатысты барлық ұсыныстар кешенді түрде қаралып жатқанын хабарлады. Бұл жұмыс қаржы реттеушілерімен және Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры бірлесіп, халықаралық тәжірибе мен жүйенің ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз ету міндеттерін ескере отырып жүргізілуде.

    Ведомство қолданыстағы зейнетақы жүйесі үш құрамдас бөліктен тұратынын еске салды: ынтымақты, базалық және жинақтаушы зейнетақы.

    Ынтымақты зейнетақы 1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі еңбек өтілі негізінде тағайындалады. Базалық зейнетақы зейнет жасына жеткен барлық азаматтарға беріледі және жүйеге қатысу өтіліне байланысты. Ал жинақтаушы зейнетақы міндетті, міндетті кәсіптік және ерікті жарналар есебінен қалыптасады.

    Министрлікте сондай-ақ Парламент Сенаты депутаттарының ұсыныстары қаралып жатқанын хабарлады. Атап айтқанда, Амангельды Нугманов ұсынған еңбек өтілі жеткілікті болған жағдайда зейнетке шығу және мүгедектік белгілемей денсаулық жағдайына байланысты мерзімінен бұрын зейнетке шығу бастамалары талқылануда.

    Ведомство кез келген өзгерістер зейнетақы жүйесінің базалық қағидаттарына әсер ететіндіктен, жан-жақты талдау мен актуарлық бағалауды талап ететінін атап өтті.

    Бұған дейін Қазақстанда тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдалану қағидалары кеңейтілгені хабарланған болатын. Тиісті өзгерістер 2026 жылғы 17 сәуірден бастап күшіне енеді.

    Сонымен қатар министрлік зейнетақы жинақтарын алу үшін жеткіліктілік шегін есептеу тәсіліне енгізілетін өзгерістерге қатысты да түсініктеме берген.

  • Қазақстанда қаржы ұйымдары клиенттерінің биометриялық сәйкестендіру талаптары күшейтіледі

    Қазақстанда қаржы ұйымдары клиенттерінің биометриялық сәйкестендіру талаптары күшейтіледі

    ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық Банк 2026 жылғы шілдеден бастап банктерді, микроқаржы ұйымдарын (МҚҰ) және төлем ұйымдарын бірыңғай биометриялық жүйені пайдалануға міндеттейтін қаулыны бекітті. Жаңа нормалар қашықтан қызмет көрсету кезінде қауіпсіздікті арттыруға және алаяқтық әрекеттердің алдын алуға бағытталған.

    Құжатқа сәйкес, Сәйкестендіру деректерімен алмасу орталығы (СДАО) арқылы міндетті тексеру шоттарды қашықтан ашу, мобильді қосымшаларда алғашқы тіркелу, ірі несиелер беру және ЭЦҚ рәсімдеу кезінде талап етіледі. Процедура бет-әлпетті тану (Liveness detection) технологиясын, сондай-ақ офлайн режимде алақан тамырларының суретін сканерлеуді қамтиды. Жоғары сапалы деректер (95% жоғары сәйкестік) автоматты түрде Ұлттық биометриялық аутентификация жүйесіне (ҰБАЖ) жолданады. Қаржы институттары байланыс арналарын шифрлауды қамтамасыз етуге және биометриялық мәліметтерді клиентке қызмет көрсету тоқтатылғаннан кейін бес жыл бойы сақтауға міндетті. Мүмкіндігі шектеулі жандар үшін бейнеконференция байланысын қоса алғанда, сәйкестендірудің баламалы әдістері қарастырылған.