Sona.kz

Рубрика: Зерттеу

  • Ыдырыс Ноғаев, адвокат: Арыстанбек Мұхамедиұлы аштық жариялағанын өз аузымен айтты

    Ыдырыс Ноғаев, адвокат: Арыстанбек Мұхамедиұлы аштық жариялағанын өз аузымен айтты

    Күні кеше бұрынғы Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлының әлеуметтік желідегі жеке парақшасында аштық жариялағаны туралы ақпарат тараған еді. Алайда, бүгін Қылмыстық-атқару жүйесі комитеті мұны жоққа шығарды. Кімдікі рас, кімдікі жалған? Мұны экс-министдің адвокаты Ыдырыс Ноғаевтан сұрадық.

    – Ыдырыс, кеше экс-министр Арыстанбек Мұхамедиұлы әлеуметтік желідегі парақшасында аштық жариялағанын мәлімдеген еді. Алайда, бүгін Қылмыстық-атқару жүйесі комитеті «Сотталушының аштық жариялауы туралы ақпарат шындыққа жанаспайды. Ол тамағын ішіп жүр…» деді. Ол кісінің құқығын қорғаушы ретінде анық-қанығын білетін шығарсыз?

    – Мен кеше Арыстанбек Мұхамедиұлына барып, жолықтым. Сол кезде екеуміз ғана отырғанда: «Үш күннен бері аштық жарияладым. №1 түзеу мекемесінің басшысын да хабардар еттім», – деді. Бірақ тамақтанып жатыр ма, жоқ па, білмеймін. Алайда, Қылмыстық-атқару жүйесі комитеті дұрыс ақпарат берген жоқ. Неге десеңіз, Мұхамедиұлы өз сөзінде «Тізерлеп өмір сүргенше, тік тұрып өлген артық». Түрме мекемесінің бастығына кіріп, аштық жариялайтыны туралы алдын ала ескерттім», – деген болатын.

    – Ол әлеуметтік желідегі парақшасын өзі қолдана алмайды ғой, солай емес пе? Әлде, Мұхамедиұлының атынан басқа адам сала ма?

    – Бәлкім, бір жақын адамы шығар. Ол жағын білмеймін. Бірақ мен кеше Арыстанбек Мұхамедиұлының айтқанын жұбайы мен ұлы Димашқа айтып, аштық жариялағаны туралы парақшасына салуды сұрағанын жеткіздім. Содан кейін жақынының бірі салған шығар. Ал бірақ ол әлеуметтік желіні өзі қолдана алмайды.

    – Бірақ қолжазбаны өзі жазып, сізден беріп жіберді ме?

    – Ол жағын айта алмаймын. Әлеуметтік желіге салған қолжазбаны өзі жазды ма, жоқ па, білмеймін. Бірақ оның қолжазбасын өз бетіммен түзеу мекемесінен алып шыға алмаймын. Оған құқым да жоқ. Ол кез келген затын мекеме әкімшілігіне көрсетіп, тіркетіп, содан кейін ғана беріп жібере алады.

    – Экс-министр былтыр да ақпан айында аштық жариялаған еді. Биыл да ақпан айында қайталап тұр. Ол мұнымен не дәлелдегісі, не айтқысы келеді?  

    – Былтыр мен оның адвокаты болған жоқпын. Соңғы бір жарым айда ғана құқық қорғаушы қызметіне кірістім. Оның бір айтқысы келетіні бар деп ойлаймын. Бас прокуратураға үндеу жасады. Бұған дейін президент Қ.Тоқаевқа ашық хат жолдаған еді. Менің түсінгенімше, ол сот шешіміне риза емес.

  • ICIJ «мұнай ханзадасына» қатысты зерттеу жариялады

    ICIJ «мұнай ханзадасына» қатысты зерттеу жариялады

    Активтерді қалпына келтіру комитеті бұрынғы президенттің күйеу баласы Тимур Құлыбаевты әлі талай сауалдың астына алатын сияқты. Қазір бұл мәселенің бір парасы Алматы қалалық сотында қаралып жатыр.

    Ал, Халықаралық зерттеуші журналистер консорциумы (ICIJ) Құлыбаевқа қатысты ауқымды зерттеу жариялады. Тергеушілердің жазуынша, 2007 жылға қарай Құлыбаев Forbes миллиардерлер тізіміне алғаш рет еніп, аса байлардың бірі болды.

    ICIJ тергеуі көрсеткендей, Құлыбаев Арвинд Тикудің көмегімен сатып алған Беркширдегі Саннингхилл паркіндегі жылжымайтын мүлік шамамен 184 миллион долларға бағаланған алты мүліктің бірі болды. Ол Құлыбаевтың Ұлыбританиядағы компаниялар желісі арқылы сол жылы сатып алынған. Олардың үшеуі Лондонның бес жұлдызды қонақ үйлері мен Мишлин жұлдызды мейрамханаларымен танымал Майфэйр қаласында орналасқан.

    Сол жылы Құлыбаев 54,5 миллион долларға Кенсингтон аймағындағы тағы екі лондондық жылжымайтын мүлікті сатып алды.

    Caspian Cabals құжаттарына сәйкес, шамамен сол уақытта Құлыбаев пен оның серіктестері Багам аралдары мен Британдық Виргин аралдары сияқты қауіпсіздік деңгейі жоғары юрисдикцияларда тіркелген компаниялар арқылы жылжымайтын мүлік сатып алған. Сондай-ақ ол және оның серіктестері Ұлыбританияда, Нидерландыда, Испанияда, Люксембургте және басқа да Еуропа елдерінде жылжымайтын мүлік сатып алу және Құлыбаевтың корпоративтік активтерін басқару үшін компаниялар құрды.

    Сонымен қатар, ICIJ тергеуі Chevron мен оның серіктестері Құлыбаевпен байланысты компаниялармен келісімшарт жасасқанын анықтады. Мысалы, 2011 жылы Каспий құбыр консорциумы сингапурлық Steppe Capital қоры арқылы Құлыбаевтың бақылауында болған «КазСтройСервис» компаниясымен Қазақстанда екі сорғы стансасының құрылысын салу үшін келісім-шарт жасаған.

    Жобаның бастапқы құны 276,5 миллион доллары. Бірақ соңында құрылыстың аяқталу уақыты созылып, жоба 2,5 жылдың орнына 6,5 жылға созылды.

    «Жобалар кешіктіріліп жатқанда, Құлыбаев пен оның айналасындағылар сәнді өмір салтын қаржыландыруды жалғастырды. Мысалы, әйелі Динараның туған күнін тойлауға және Испаниядағы жазғы демалысқа шамамен 1,6 миллион доллар жұмсалды».

    Құлыбаевтың адвокаттары кәсіпкердің компанияны басқаруға да, келісімшарт бойынша келіссөздерге де қатыспағанын айтып ақталды. Алайда, мұның рас-өтірігін уақыт көрсетеді.

  • WhatsApp пен Instagram-ды Meta-дан бөлу талап етілді

    WhatsApp пен Instagram-ды Meta-дан бөлу талап етілді

    Вашингтон округтік сотының судьясы Meta-ны монополияға қарсы айыптау бойынша АҚШ Федералдық сауда комиссиясына (FTC) келуге міндетті деп шешкен.

    FTC компанияны Instagram және WhatsApp-ты сатып алу арқылы әлеуметтік медиа нарығына үстемдік етті деп айыптайды. Агенттік бұл екі қызметті Meta корпорациясынан бөлуді талап етеді, деп жазды The Verge.

    Meta-ға қарсы талап арыз 2020 жылы қозғалған. Онда компания Instagram мен WhatsApp-ты бәсекелестікті тұншықтыру үшін сатып алды деген болжам бар. Бастапқыда талапты қанағаттандырудан бас тартқаннан кейін FTC 2021 жылы өзгертілген шағым түсіріп, судья Джеймс Боасберг оны қанағаттандырды, — деп хабарлады басылым.

    Сәуір айында Meta соттан FTC-тің талап арызын тоқтатуды сұрады, бірақ Боасберг негізінен FTC пайдасына шешім қабылдады.

    The Verge басылымына берген түсініктемесінде Meta өкілі Кристофер Сгро сот процесі Instagram және WhatsApp-ты сатып алудың тұтынушылар үшін пайдалылығын дәлелдейтініне сенім білдірді.

    Монополияға қарсы сот ісі президент Дональд Трамптың әкімшілігі тұсында қозғалғанына қарамастан, журналистер АҚШ-тың қайта сайланған басшысының жанжалды одан әрі ушықтыра түспесіне сенімді. Оның жаңа әкімшілігі IT нарығындағы бірігулер мен сатып алуларға жұмсақтық танытады деп күтіп отыр.

    Еске сала кетсек, Metaverse-ті іске қосқаннан кейін Марк Цукербергтің байлығы 6 есе артып, 201 миллиард долларға жеткен болатын.

  • Соңғы 9 айда елден 10 мыңнан аса адам көшіп кеткен

    Соңғы 9 айда елден 10 мыңнан аса адам көшіп кеткен

    Ұлттық статистика бюросы 2024 жылғы қаңтар-қыркүйектегі демографиялық жағдай туралы баяндады. Бюро мәліметінше, 1 қазандағы жағдай бойынша халық саны 20 223 218 адамды қамтыған.

    Оның ішінде қала тұрғындары – 12 704 977, ауыл тұрғындары – 7 518 241 адам. Соңғы 9 айда халықтың жалпы өсімі 189 376 адамды қамтыды.

    2024 жылдың 9 айында Қазақстанда 278,7 мың бала дүниеге келсе, қайтыс болғандар саны – 99,5 мың адам. Осылайша, халықтың табиғи өсімі 179,2 мың адамды қамтыды.

    Туудың ең жоғары деңгейі Түркістан облысында (1 мың тұрғынға – 25,04 адам), Маңғыстау облысында (24,84) және Шымкент қаласында (23,68) байқалды.

    Өлім-жітімнің ең жоғары деңгейі Солтүстік Қазақстан облысында (1 мың тұрғынға – 11,52), Шығыс Қазақстан облысында (11,32) және Қостанай облысында (10,12) байқалды. Бұл осы облыстар халқының жас құрылымына байланысты.

    Сонымен қатар, алғашқы жарты жылдың ішінде 95 мың неке қиылып, 29,3 мың ажырасу тіркелген.

    2024 жылғы қаңтар-қыркүйекте елге келгендер саны 20 383 адамды, елден кеткендер саны 10 201 адамды қамтыды. Көші-қон айырымы – 10 182 адам.

    2023 жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда, Қазақстанға келгендер саны 6,5% өсті, ал кеткендер саны 19,9% азайды.

    Елдің негізгі көші-қон алмасуы ТМД мемлекеттерімен жүреді. ТМД елдерінен келгендердің үлесі – 79,7%, ал бұл елдерге кеткендердің үлесі – 76,9%.

    Ел ішіндегі көші-қон 2023 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 47,4% өсті. Өңіраралық көші-қон бойынша еліміздің 4 өңірінде: Астана (52 853 адам), Алматы (26 157 адам), Шымкент (5 948 адам) қалаларында және Алматы обласында (765 адам) халық көші-қонының оң айырымы қалыптасты.

  • Сағынтаевтың бұрынғы күйеу баласының өліміне қатысты іс жабылды

    Сағынтаевтың бұрынғы күйеу баласының өліміне қатысты іс жабылды

    Алматы полициясы қазақстандық кәсіпкер, Алматы қаласының бұрынғы әкімі Бақытжан Сағынтаевтың күйеу баласы Бақыт Ибрагимнің қайтыс болуына байланысты бұрын қозғалған қылмыстық істің тоқтатылғанын мәлімдеді.

    Естеріңізге сала кетейік, 2024 жылдың наурыз айында Бақыт Ибрагим өлі күйінде табылған. Ол бұрын сотталған және бір ай бұрын босатылған. Бұл факт бойынша полиция өз-өзіне қол жұмсау туралы қылмыстық іс қозғады.

    «Алмалы ауданының полиция басқармасы осы факті бойынша ҚР ҚК 105-бабы, 1-бөлігі (суицидке дейін жеткізу) бойынша СДТБТ-да тіркелген қылмыстық іс шеңберінде сотқа дейінгі тергеу жүргізді. Тиісті сараптамалық зерттеулер тағайындалды. Тергеу іс-шаралары кешенінің нәтижелері бойынша қылмыстық іс бойынша іс жүргізу ҚР ҚПК-нің 35-бабының, 1-бөлігінің, 2-тармағының негізінде тоқтатылды (іс бойынша іс жүргізуді болдырмайтын мән-жайлар)», – деп хабарлады Алматы қаласы полиция департаментінің баспасөз қызметі агенттік тілшісіне берген түсініктемесінде.

    Бұл шешімді Алматы қаласы Алмалы ауданының прокуратурасы бекітті, деп толықтырды полиция. Qazaq Banki-нің бұрынғы акционері Бақыт Ибрагим 2020 жылы Bank RBK-дан 144 миллиард теңге ұрлау ісі бойынша сотталған. 2024 жылдың ақпанында ол босатылды.

  • Светлана Жолманова екі айға қамалды

    Светлана Жолманова екі айға қамалды

    Алматы қаласы Медеу ауданының бұрынғы судьясы Светлана Жолманова екі айға қамауға алынды, деп хабарлайды.

    Бұл іске Атырау облысының бұрынғы әкімі, сол кездегі Алматы әкімі және ҰҚК төрағасы қатысы бары айтылды. Бұрынғы судья Светлана Жолманованың сыбайлас жемқорлық тарихы 2021 жылдың сәуірінде, Қазнетте оның үйінен үш миллион доллар, ал көліктен тағы 600 мың доллар табылғандығы туралы ақпарат пайда болған кезде басталды.

    Кейінірек қалақы соттың баспасөз қызметі бұл ақпаратты жоққа шығарды. Алайда, миллиондаған сомалар туралы ақпарат ақыр жарыққа шықты. Олар кәсіпкер Виктор Мащенконың есімімен байланысты болды.

  • Алматы тұрғындары алаяқтарға 12 миллиард теңгеден астам ақша берген

    Алматы тұрғындары алаяқтарға 12 миллиард теңгеден астам ақша берген

    Алматы полициясының басшысы Арыстанғани Заппаров қалалық қоғамдық кеңесте 2024 жылдан бері мегаполисте 6 мыңнан астам алаяқтық тіркелгенін айтты.  Салдарынан тұрғындарға 12 миллиард теңгеден астам шығын келтірілген.

    Сонымен бірге, Алматы полициясының басшысы атап өткендей, қабылданған шаралар интернет-алаяқтықты 14,5%-ға төмендетуге мүмкіндік берді.

    «Зияткерлік меншік құқықтарын бұзумен байланысты қылмыстардың алдын алу мен күресті күшейтуге бағытталған жұмыстар атқарылды. Жедел жағдайды тұрақтандыру мақсатында полицейлер негізгі критерийлер бойынша халықпен жұмыс жүргізуде. Бұл, ең алдымен, халықтың құқықтық сауаттылығы, БАҚ деңгейінде қолжетімді және түсінікті ақпараттық жұмыс, көшелерде, қоғамдық орындарда, алаяқтықтың түрлері мен әдістері туралы жарнамалық буклеттер. Сондай-ақ, алаяқтықтың жаңа түрлері, олардың жасалу жолдары және алдын алу шараларының дер кезінде қабылдануы қадағалануда», – деді, Арыстанғани Заппаров.

    Спикердің айтуынша, қаладағы сауда орталықтары мен супермаркеттерде интернет-алаяқтықтың алдын алу бойынша плакаттар ілініп, қаланың орталық көшелеріндегі электронды билбордтарда интернет-алаяқтықтың әдістері мен түрлері туралы ескертпе бейнероликтер көрсетілуде.

  • Қазақстанда АЭС салуды қолдаушылар саны артып келеді – Сауалнама қорытындысы

    Қазақстанда АЭС салуды қолдаушылар саны артып келеді – Сауалнама қорытындысы

    Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының тапсырысы бойынша «Демократия институты» ҒЗҚ ҚҰ 2024 жылғы 18 тамыз бен 17 қыркүйек аралығында әлеуметтану зерттеуін жүргізді.

    XXI ғасырда энергетика экономикалық тұрақтылыққа, қоршаған ортаға және адамдардың өмір сүру сапасына әсер ететін жаһандық дамудың негізгі факторларының біріне айналды. Уранның орасан қорына ие Қазақстан маңызды таңдау – электр қуаты тапшылығы мәселесін шешудің жолы ретінде АЭС салу мәселесін қарастыруда.

    Сауалнамада респонденттердің 59,2%-ы дауыс беруге қатысуға дайын екенін білдірді. Оның 41,6 пайызы нақты ниет танытты.

    Бір қызығы, электораттық белсенділік көрсеткіші осы жылдың тамыз айында өткен қоғамдық сауалнамада алынған деректермен сәйкес келеді. Ол кезде сайлауға қатысудың әлеуетті деңгейі 59,0%-ды құраған еді.

    Ал әрбір бесінші респондент әлі түпкілікті шешім қабылдаған жоқ, ал 17%-ы референдумға   қатыспайтынын атап өтті.

    Жалпы, қазақстандықтардың 60,2 пайызы Қазақстанда атом электр станциясын салу идеясына оң көзқарас білдірген. Оның 38,6%-ы оң, 21,6%-ы біршама оң көзқараста. Тамызда жүргізілген сауалнамамен салыстырғанда, АЭС салу идеясын қолдаушылар саны 53,1%-дан 60,2%-ға өскенін байқауға болады.

    24,9%-ы атом электр станциясын салу идеясына теріс көзқарас танытса, оның 9,1%-ы мүлдем теріс, ал 15,8%-ы теріс көзқараста. 14,9%-ы жауап беруге қиналатынын жеткізген. 

    Сауалнама нәтижесі қазақстандықтарды бірінші кезекте АЭС-ның адам денсаулығы мен қоршаған ортаға тигізетін әсері толғандыратынын көрсетті.

    Мысалы, «Сіз бірінші кезекте құрылысы жоспарланған атом электр станциясы (АЭС) туралы қандай ақпаратты білгіңіз келеді?» деген сұраққа: 49,5%-ы «халықтың денсаулығына әсерін» атап өтсе, ал 42,9%-ы «қоршаған ортаға әсеріне» тоқталған. Респонденттердің тағы 22,8%-ы «авариялар мен төтенше жағдайлардың алдын алу шаралары» деген жауап нұсқасын таңдаған.

    Бұл қорытынды үкімет, сарапшылар және қоғам арасындағы ашық диалогтың маңыздылығын көрсетеді. Атом электр станциясының құрылысы тек техникалық ғана емес, сонымен қатар азаматтардың белсенді қатысуын талап ететін әлеуметтік жоба.

    Сауалнаманы 2024 жылғы 18 тамыз бен 17 қыркүйек аралығындағы кезеңде «Демократия институты» ҒЗҚ ҚҰ жүргізді. Зерттеуде жеке сұхбат (face-to-face) әдісі қолданылды. Оған 17 облыс пен республикалық маңызы бар Астана, Алматы және Шымкент қалаларының 18 жастан асқан респонденттері қатысты. Іріктеу көлемі 8000 респондентті құрады.

  • «АЛМАТЫЭЛЕКТРОТРАНС» ЖШС 250 МЛН ТЕҢГЕНІ ЗАҢСЫЗ ЖҰМСАМАҚ БОЛҒАН

    «АЛМАТЫЭЛЕКТРОТРАНС» ЖШС 250 МЛН ТЕҢГЕНІ ЗАҢСЫЗ ЖҰМСАМАҚ БОЛҒАН

    «Алматыэлектротранс» ЖШС 250 млн теңгені заңсыз жұмсамақ болған. Құйтырқы әрекетті шарт жасау барысында жүзеге асырған. Дау міндетті сақтандыру шартына қатысты. Алматы қаласы прокуратурасының мәліметінше, заң жүзінде олар шартты мемлекеттік сатып алу порталына қатысу арқылы жүзеге асыруы тиіс еді. Бірақ, талапты орындамай, қағаз түрінде заңсыз жасаған. Міндетті сақтандыру шарты сот тәртібімен бұзылды. 250 млн теңге бюджет қаражаты мемлекетке қайтарылды. Кінәлі тұлғалар әкімшілік жауапкершілікке тартылды.