Sona.kz

Рубрика: Жаңалықтар

  • 2026 жылы Қазақстанда зейнетақы мен жәрдемақылар өседі: есептеу мысалдары

    2026 жылы Қазақстанда зейнетақы мен жәрдемақылар өседі: есептеу мысалдары

    2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда мемлекеттік жәрдемақылардың барлық түрі, сондай-ақ базалық және ынтымақты зейнетақылар 10 пайызға индексацияланады. Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі хабарлады. Тиісті шара 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңда Ұлттық банктің болжамды инфляциясын ескере отырып қарастырылған, деп хабарлайды  Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    Жаңа көрсеткіштерге сәйкес, базалық зейнетақының ең төменгі мөлшері 35 596 теңгені құрайды, бұл күнкөріс деңгейінің 70 пайызына тең. Базалық зейнетақының ең жоғары мөлшері 110 пайыздан 118 пайызға дейін өсіп, 60 005 теңгеге жетеді.

    Министрлік есептеу мысалын келтірді. 2019 жылы зейнетке шыққан, жасы 70-тегі зейнеткер 2025 жылы жалпы 171 588 теңге алған, оның ішінде 50 851 теңге  базалық, 120 737 теңге  ынтымақты зейнетақы. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап оның жалпы зейнетақысы 192 816 теңгеге дейін өседі: базалық зейнетақы  60 005 теңге, ынтымақты зейнетақы  132 811 теңге. Аталған сомаға БЖЗҚ-дан төленетін қаражат кірмейді.

    Сонымен қатар мемлекеттік жәрдемақылар да ұлғаяды. Бірінші, екінші және үшінші бала дүниеге келгенде төленетін біржолғы жәрдемақы 149 416 теңгеден 164 350 теңгеге дейін өседі. Төртінші және одан кейінгі балаларға төленетін жәрдемақы 247 716 теңгеден 272 475 теңгеге дейін ұлғаяды.

    Көпбалалы отбасыларға берілетін жәрдемақылар да индексацияланады. Төрт баласы бар отбасылар үшін төлем 63 030 теңгеден 69 330 теңгеге дейін, ал он баласы бар отбасылар үшін 157 280 теңгеден 173 000 теңгеге дейін өседі.

    Мүгедектігі бар азаматтарға төленетін жәрдемақылар да 10 пайызға артады. I топтағы мүгедектер үшін  111 872 теңге, II топ үшін  89 498 теңге, III топ үшін  61 021 теңге болады.

    Сондай-ақ еңбекке қабілеттілігінен айырылу және асыраушысынан айырылу жағдайлары бойынша Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін әлеуметтік төлемдер де көбейтіледі. Бұл төлемдердің мөлшері соңғы екі жылдағы орташа табысқа және әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу өтіліне байланысты есептеледі.

  • Алматы тауларында жоғалған туристердің бірі табылды

    Алматы тауларында жоғалған туристердің бірі табылды

    Құтқару қызметінің хабарлауынша, 26 желтоқсанға қараған түні 24 желтоқсан күні таңертең тауға шыққан үш ер адамның хабарсыз жоғалғаны туралы ақпарат келіп түскен. Олардың мобильді телефондары 12 сағаттан астам уақытқа өшірілген болатын.

    Іздеу-құтқару операциясына ТЖМ-нің тікұшағы, РОСО құтқарушылары, Апталы медицина орталығы, Құтқару қызметі, полиция қызметкерлері және еріктілер тартылды. Іздеу жұмыстары «Туюксу» мұздығы, «Мынжылқы» үңгірі және «Локомотив» шыңы аймақтарында жүргізілді.

    Беспилотты ұшақ арқылы «Локомотив» шыңы аймағында бір адамның денесі табылды. Ол теңіз деңгейінен шамамен 3700 метр биіктіктен төмен түсіріліп, полицияға тапсырылды. Сот-медициналық сараптама тағайындалды, мәйіттің жеке басы сараптамадан кейін анықталады.

    Тағы екі адамды іздеу жұмыстары жалғасуда. Операцияға 50-ден астам адам, техника, дрондар және кинологиялық есептер тартылған.

  • Шетел аумағындағы қарулы қақтығысқа қатысу – қылмыс!

    Шетел аумағындағы қарулы қақтығысқа қатысу – қылмыс!

    Алматы облысы, Қонаев қаласының сотында шетел мемлекетінің аумағындағы қарулы қақтығысқа қатысы бар Қазақстан Республикасының азаматына қатысты қылмыстық іс қаралды.

    Сот талқылауы барысында К. есімді азаматтың Қазақстан Республикасының аумағынан шығып, қарулы құрылымға қосылғаны, кейін шетел мемлекетінің аумағында ұрыс қимылдарына қатысқаны анықталды.

    Істі қарау нәтижесінде сот оны Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 172-бабында көзделген қылмыстық құқық бұзушылықты жасағаны үшін кінәлі деп танып, орташа қауіпсіздік деңгейіндегі қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінде жазасын өтеумен 4 жыл 6 ай мерзімге бас бостандығынан айыру жазасын тағайындады.

    Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 172-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасының азаматының шетел мемлекетінің аумағындағы қарулы қақтығысқа немесе соғыс қимылдарына қасақана қатысуы үшін 9 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған.

    Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 170-бабына сәйкес, жалдамалылық (наемничество) үшін 20 жылға дейін немесе өмір бойына бас бостандығынан айыру түрінде қылмыстық жауаптылық көзделген.

  • Әуежайлар авиаотын бағасын асырып қойғаны үшін айыппұлға тартылды

    Әуежайлар авиаотын бағасын асырып қойғаны үшін айыппұлға тартылды

    Қазақстан Республикасының Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі аймақтық әуежайларда авиаотынның монополиялық жоғары бағалары орнатылғанын анықтап, тексеру жүргізді, деп хабарлайды Sona.kz ведомствоның баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

    Қостанай облысында АО «Халықаралық әуежай «Қостанай» атындағы Ахмет Байтұрсынұлы» бойынша тергеу қорытындысы бойынша сот монополиялық табыс көлемін 16,6 млн теңгеге тәркілеу және айыппұл салу туралы шешім шығарды, сондай-ақ бұзушылықтарды жою жөнінде тапсырма берілді.

    Сол сияқты Қызылорда облысындағы АО «Әуежай «Қорқыт Ата» компаниясына қатысты да шаралар қолданылды: 7,3 млн теңге айыппұл салынды және 2,5 млн теңге монополиялық табыс тәркіленді. Тапсырманы орындау барысында авиаотын бағасы 780 000 теңгеден 533 750 теңгеге дейін (ҚҚСсыз) төмендетілді.

  • Аты шулы блогер Айка love сот үкімінен кейін алғаш рет қоғамға үн қатты

    Аты шулы блогер Айка love сот үкімінен кейін алғаш рет қоғамға үн қатты

    Скандалды блогер Айка love алғаш рет сот үкімінен кейін қоғамға және БАҚ өкілдеріне үн қатты, деп хабарлайды Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    25 қарашада сот Айкаға қатысты үкімнің орындалуын екі жылға кейінге қалдыру туралы шешім қабылдады. Осы кезеңде ол пробациялық бақылауда болады.

    Босап шыққаннан кейін қыз алғаш рет қоғамға үн қатты. Оның айтуынша, бұрын ол жағдайға түсініктеме бере алмаған және қазір өз көзқарасын жеке жеткізуге шешім қабылдады:

    «Сәлеметсіздер ме, менің атым Айка, жасым 27-де. Ұзақ жылдардан кейін алғаш рет қоғамға және БАҚ-қа жеке үн қатқым келеді. Соңғы кезең менің өмірімде ауыр сынақтарға толы болды, сондықтан бұрын пікір білдіре алмадым. Қазір, пробацияда болып, заңда көрсетілген барлық талаптарды орындап, қысқаша түсініктеме беруге құқым бар».

    Айка өзінің үндеуі мемлекеттік органдарға немесе билік өкілдеріне арналмағанын атап өтті.

    Айканың ұсталғаны 2023 жылғы маусымда белгілі болды. Сол кезде ІІМ хабарлағандай, Алматыда жабық чаттар мен аккаунттар арқылы жеке «секс-вечеринкалар» ұйымдастырылған. Онда модельдік келбеті бар, бай ерлерге интимдік қызмет көрсетуге дайын қыздар шақырылған.

    Сообщалось, что ұйымдастырушы өз қызметін интернетте мұқият жасырып, өзін табысты модель және блогер ретінде көрсеткен. МВД деректері бойынша, алматылық қыз модельдік келбеті бар, сексуалдық қызмет көрсетуге дайын қыздарды таңдап, бай клиенттер іздеген. Қыздарға «спонсорлар табу», қажетті таныстықтар орнату және әлемді көру мүмкіндігі уәде етілген.

  • Зейнеткерлердің атынан несие рәсімдеген әйел қылмыстық жауапкершілікке тартылды

    Зейнеткерлердің атынан несие рәсімдеген әйел қылмыстық жауапкершілікке тартылды

    Бүгінде алаяқтық заманауи қоғам үшін өзекті проблемаға айналды, өйткені күн сайын телефон қоңырауларынан бастап онлайн және офлайн алаяқтыққа дейін жаңа оқиғалар тіркеледі. Кейде тіпті жақын таныстар да алдау әрекеттеріне ұрынады, деп хабарлайды Sona.kz ҚР Бас прокуратурасына сілтеме жасап.

    Мысалы, Сандықтау ауданы сотында ауылдық елді мекендердің бірінде тұратын әйелге қатысты қылмыстық іс қаралды. Ол көршілері мен жергілікті зейнеткерлердің атынан 7 млн теңгеден астам несие рәсімдегені анықталды.

    Тергеу мәліметі бойынша, сотталушы зейнеткерлермен сенім қарым-қатынасына сүйене отырып, оларға әлеуметтік төлемдер мен басқа қызметтерді рәсімдеуге көмектесемін деп алдаған. Құжаттарына, жеке мәліметтеріне және мобильді телефондарына қол жеткізіп, олардың рұқсатынсыз банктен кредиттер рәсімдеген. Ал алынған қаражатты өз мүддесіне жұмсаған, нәтижесінде зардап шеккендерге материалдық зиян келген.

    Сот нәтижесі бойынша, әйел «Алаяқтық» бабы бойынша қылмыстық жауапкершілікке тартылып, 2 жыл 4 айға бас бостандығынан айырылды.

    Ұқсас құқық бұзушылықтардың алдын алу мақсатында прокуратура органдары тұрғындармен кездесулер өткізу және мемлекеттік ұйымдармен өзара әрекеттесу арқылы профилактикалық жұмыстарын күшейтуде.

  • Бекен Сейдахметов «Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы» АО басқарма төрағасы болып тағайындалды

    Бекен Сейдахметов «Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы» АО басқарма төрағасы болып тағайындалды

    Сейдахметов Бекен Канелович Астана қаласындағы «Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы» акционерлік қоғамының басқарма төрағасы болып тағайындалды. Ол 1962 жылғы 25 шілдеде дүниеге келген және Рига азаматтық авиация инженерлері институтын бітірген, деп хабарлайды Sona.kz PRO КАДРЫ KZ-ке сілтеме жасап
    Кәсіби қызметі барысында Сейдахметов авиация саласында бірнеше маңызды лауазымды атқарған:
    •«Астана халықаралық әуежайы» республикалық мемлекеттік кәсіпорны экономика және қаржы жөніндегі бас директордың орынбасары;
    •«Астана халықаралық әуежайы» жабық акционерлік қоғамының бірінші вице-президенті;
    •«Самрук» мемлекеттік активтерді басқару холдингі» акционерлік қоғамының Транспорттық активтерді басқару тобының бас сарапшысы.
    2011 жылдан 2017 жылға дейін Қазақстан Республикасының Азаматтық авиация комитетін басқарған. 2017 жылдан бастап Қазақстандағы ТРАСЕКА Үкіметаралық комиссиясының Тұрақты хатшылығының Тұрақты өкілдігінің басшысы болып қызмет атқарған.
    2019 жылдың тамыз айынан бастап Азаматтық авиация академиясының ректоры болып жұмыс істеген.
  • Илон Масктың Grok чат-боты ChatGPT мен Gemini-ден сенімдірек деп танылды

    Илон Масктың Grok чат-боты ChatGPT мен Gemini-ден сенімдірек деп танылды

    Илон Масктың xAI компаниясы әзірлеген Grok чат-боты сенімділік көрсеткіштері бойынша ChatGPT және Google-дың Gemini моделінен жоғары нәтиже көрсетті. Бұл туралы Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап  хабарлайды.

    Relum аналитикалық агрегаторы дайындаған есепке сәйкес, Grok жалған жауаптар деңгейі бойынша ең төмен көрсеткішке ие болған. Зерттеу барысында он негізгі жасанды интеллект моделінің жұмысы бағаланған, Grok-та бұл көрсеткіш небәрі 8 пайызды құраған.

    Салыстыру үшін айтар болсақ, ChatGPT жалған жауаптар бойынша жоғары көрсеткіш көрсетті  35 пайыз. Ал Google-дың Gemini моделінде бұл көрсеткіш 38 пайызға жеткен.

    Зерттеу аясында чат-боттар жалған срабатываниелердің жиілігі, пайдаланушылардың бағасы, жауаптардың тұрақтылығы және сервистердің істен шығу жиілігі сияқты көрсеткіштер бойынша бағаланған. Осы деректер негізінде әр модельге 0-ден 99-ға дейінгі сенімділік тәуекелі балы берілген, мұнда жоғары балл сервистегі мәселелердің көп екенін көрсетеді.

    Қорытынды нәтижелер бойынша Grok-тың тәуекел балы 6-ны құрады, бұл зерттеудегі ең үздік көрсеткіштердің бірі. Екінші орынға DeepSeek шық. Оның тәуекел көрсеткіші 4 және сервистің істен шығу уақыты тіркелмеген.

    Ал ChatGPT-ге жауаптардағы «галлюцинациялар» мен жиі істен шығулар салдарынан ең жоғары тәуекел балы 99 берілген. Одан кейін Claude және Meta AI чат-боттары орналасып, олардың сенімділік көрсеткіштері тиісінше 75 және 70 балды құраған.

  • Сыни маңызды объектілердің киберқауіпсіздігіне бақылау функциялары Ұлттық қауіпсіздік комитетіне берілді

    Сыни маңызды объектілердің киберқауіпсіздігіне бақылау функциялары Ұлттық қауіпсіздік комитетіне берілді

    2025 жылғы 25 желтоқсандағы президент жарлығына сәйкес, сыни маңызды объектілердің киберқауіпсіздігін бақылау функциялары Цифрлық даму министрлігінен Ұлттық қауіпсіздік комитетіне (ҰҚК) берілді, деп хабарлайды Sona.kz.

    Енді ҰҚК басқа мемлекеттік органдармен ақпарат алмасу құқығына ие, соның ішінде ақша жуу, терроризмді қаржыландыру және басқа да қауіпті схемаларды анықтау үшін.

    Сонымен қатар, комитетке мемлекеттік резервтерді бақылау тапсырылды. Ол қандай заттарды және қандай көлемде сақтау керектігін ұсына алады, сондай-ақ резервтерді «разбронирлеу» мәселелерін шешуге құқылы.

  • Ақтөбеде психотроптық заттар сататын интернет-дүкен жойылды

    Ақтөбеде психотроптық заттар сататын интернет-дүкен жойылды

    Ақтөбе облысында арнайы прокурорлар интернет-дүкен «Qymyz shop» арқылы психотроптық заттарды ел аумағында сатқан ұйымдасқан қылмыстық топқа қатысты қылмыстық істі аяқтады, деп хабарлайды Sona.kz ҚР Бас прокуратурасына сілтеме жасап.

    Заңсыз әрекет дерегі Ақтөбе облысы полиция департаментінің қызметкерлерімен бірлесіп анықталды. Дүкеннің жалпы айналымы 50 млн теңгеден асты.

    Интернет-дүкеннің жұмыс схемасы «Telegram» қосымшасы арқылы «контактісіз байланыс» түрінде ұйымдастырылған. Ақша қозғалысы «дропперлердің» банктік карталары арқылы жүргізілген.

    Барлық анықталған фактілер бойынша ҚР Қылмыстық кодексінің 262, 297 және 299-1-баптары (ұйымдасқан топ құру және басқару, психотроптық заттарды заңсыз сатып алу, сақтау, тасымалдау, сату мақсатында пайдалану, насихаттау немесе заңсыз жарнамалау) бойынша тергеу жүргізілді.

    Оперативті-тергеу шаралары нәтижесінде Қарағанды, Солтүстік Қазақстан, Ақтөбе облыстары мен Астана қаласы аумағында 6 тұлға анықталып, ұсталды. 10 кг-нан астам психотроптық зат тәркіленді.

    Жүргізілген процессуалдық іс-шаралар нәтижесінде интернет-дүкен толық жойылды. Қазіргі уақытта қылмыстық іс қаралу үшін сотқа жолданды.