Sona.kz

Рубрика: Қазақстан жаңалықтары

  • Жаңа жыл жаңа ережелер: қазақстандықтар 2026 жылы нені білуі керек

    Жаңа жыл жаңа ережелер: қазақстандықтар 2026 жылы нені білуі керек

    2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстанда тұрғындарға және бизнесті қолдауға, экономиканы тұрақтандыруға, тұрғын үй мен көлікті қолжетімді етуге бағытталған бірнеше жаңа шаралар күшіне енеді, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.
    Экономикалық реформалар: бизнесті қолдау және бағаны бақылау
    Үкімет экономикалық реформалар бағдарламасын жүзеге асыру үшін төмендегі шараларды қабылдады:
    •АИ-92 және дизель отынының, коммуналдық тарифтердің өсуіне мораторий. Бұл халықтың өмір сүру деңгейін тұрақтандыруға және инфляцияны төмендетуге мүмкіндік береді.
    •Шағын және орта бизнестегі салықтық тексерістер мен камеральдық бақылаудың уақытша тоқтатылуы. Кәсіпкерлер жаңа ережелерге бейімделіп, әкімшілік кедергілерді азайтып, қызметін дамытуға назар аудара алады.
    •Шағын бизнесті қолдауға арналған жеңілдіктер тек халықпен тікелей жұмыс істейтін салаларға беріледі. Дүкендер, шаштараздар, шеберханалар, шағын кафелер, балабақшалар, спорттық және өнер үйірмелері.
    Мамандар бұл шаралар бизнесті дамытуға, өңірлердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға септігін тигізетінін атап өтті.
    Ипотека және тұрғын үй нарығы: халыққа қолжетімділік
    Тұрғын үй құрылысы мен ипотекалық кредиттеуді қолдау үшін «Наурыз» және «Наурыз-Жұмыскер» бағдарламалары бойынша қаржыландыру көлемі 500 млрд теңгеге дейін арттырылады. «Әскери баспана» бағдарламасы қайта іске қосылып, жыл сайын қосымша жеті мың әскери қызметкерге тұрғын үй беріледі.
    Сонымен қатар, құрылысшылармен офтейк-келісімшарттары енгізілді, бұл тұрғын үй бағаларын үш жыл бойы тұрақты ұстауды көздейді. Мамандар бұл шара бағаның күрт өсуін болдырмайтынын және тұрғын үйді қолжетімді ететінін айтады.
    Лизинг: автокөлікті сатып алу жеңілдейді
    1 желтоқсаннан бастап Қазақстанда автокөлікті лизинг арқылы сатып алу мүмкіндігі пайда болды — бұл ұзақ мерзімді жалға алу арқылы кейіннен сатып алу құқығын береді.
    •Негізгі артықшылығы — ай сайынғы төлемдерді автокредитпен салыстырғанда 15–30% төмендету.
    •Ұзақ мерзімді перспективада жалпы шығын аздап ғана артады, ал азаматтар үшін бұл автокөлікті алу жолын икемді етеді.
    Халыққа әсері
    Мамандар жаңа жылдың басында кредит нарығы бәсеңдеуі мүмкін деп болжайды, бірақ тұрғындар арасында тұрғын үй мен көлікке сұраныс жоғары деңгейде қалады. Жеңілдетілген ипотека мен автокредит бағдарламалары жағдайды тұрақтандыруға және азаматтарға ірі қаржылық жоспарларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
    📌 Қорытынды: 2026 жыл азаматтар мен кәсіпкерлерге жаңа мүмкіндіктер әкеледі, бірақ қаржылық шешімдерге, әсіресе кредит алу мен инвестицияға, жауапкершілікпен қарау қажет.
  • Сыни маңызды объектілердің киберқауіпсіздігіне бақылау функциялары Ұлттық қауіпсіздік комитетіне берілді

    Сыни маңызды объектілердің киберқауіпсіздігіне бақылау функциялары Ұлттық қауіпсіздік комитетіне берілді

    2025 жылғы 25 желтоқсандағы президент жарлығына сәйкес, сыни маңызды объектілердің киберқауіпсіздігін бақылау функциялары Цифрлық даму министрлігінен Ұлттық қауіпсіздік комитетіне (ҰҚК) берілді, деп хабарлайды Sona.kz.

    Енді ҰҚК басқа мемлекеттік органдармен ақпарат алмасу құқығына ие, соның ішінде ақша жуу, терроризмді қаржыландыру және басқа да қауіпті схемаларды анықтау үшін.

    Сонымен қатар, комитетке мемлекеттік резервтерді бақылау тапсырылды. Ол қандай заттарды және қандай көлемде сақтау керектігін ұсына алады, сондай-ақ резервтерді «разбронирлеу» мәселелерін шешуге құқылы.

  • Қазақстанда «сақ стиліндегі» жаңа 500 теңгелік банкноттар пайда болады

    Қазақстанда «сақ стиліндегі» жаңа 500 теңгелік банкноттар пайда болады

    Қазақстанның Ұлттық банкі 2025 жылғы 25 желтоқсаннан бастап 500 теңгелік жаңа дизайндағы банкноттарды шығара бастайды. Бұл «Сақ стилі» сериясындағы бесінші банкнота болып табылады, ол ежелгі сақ өнерінен шабыт алған, деп хабарлайды Sona.kz Nege.Aqsha-ға сілтеме жасап.

    Жаңа банкнота көк түсте орындалған. Алдыңғы жағында «Өмір ағашы» мен ұшып жүрген құс, шексіздік белгілері және ДНҚ спиралі бейнеленген. Артқы жағында – арқар мен Мұзтау тауының көрінісі. Ұлттық банктің мәліметінше, дизайн адамның табиғатпен байланысын, көшпелі мәдениеттің мұрасын және өмірдің үздіксіздігі идеясын көрсетеді.

    фото: Nege.Aqsha

    Ресми түрде жаңа банкноттар 2025 жылғы 25 желтоқсаннан айналымға енгізіледі. Алайда олар кеңінен тұрғындардың қалтасында тек 2026 жылдың екінші тоқсанында пайда болады. Банктер мен бизнестің банкоматтарды, терминалдар мен кассалық жабдықтарды қайта баптауына уақыт қажет.

    2017 жылғы ескі 500 теңгелік банкноттар жаңа банкноттармен қатар 2027 жылғы 24 желтоқсанға дейін айналымда болады, оларды арнайы айырбастау қажет емес. Сол датадан кейін банктер мен Казпошта ескі банкноттарды тағы үш жыл айырбастайды, ал Ұлттық банктің филиалдары шектеусіз қабылдайды.

  • Бауыржан Момышұлына «Халық қаһарманы» атағы берілді

    Бауыржан Момышұлына «Халық қаһарманы» атағы берілді

    Қазақстан Президенті Бауыржан Момышұлына «Халық қаһарманы» атағын беру туралы шешім қабылдағанын хабарлады. Бұл шешім батырдың туғанына 115 жыл толған күні жарияланды, деп хабарлайды Sona.kz Ақордаға сілтеме жасап.

    Аңызға айналған қолбасшы өз ерліктерімен тек Қазақстанда ғана емес, шетелдерде де танымал. Қоғам, интеллигенция және жастар бірнеше рет оған жоғары мемлекеттік атақ беру мәселесін көтерген.

    Мемлекет басшысы атақты беру тарихи әділеттілікті қалпына келтіреді деп атап өтті және Бауыржан Момышұлының еңбегін лайықты бағалайтын шешім болады.

    Президент батырдың есімі патриотизм мен ерлік символына айналғанын, оның қаһармандығы нақты құжаттармен расталғанын және Ұлы Отан соғысының қатысушылары тарапынан мойындалғанын айтты.

    Атақ беру туралы Жарлық қол қойылып, ресми түрде жарияланады.

    Өз сөзінде Президент батырлық істері мен жанқиярлық еңбегін бағалайтын қоғам әрдайым күшті әрі біртұтас болатынын атап өтті.

  • Қаңтар айындағы зейнетақы алдын ала төленбейді – Еңбек министрлігі түсініктеме берді

    Қаңтар айындағы зейнетақы алдын ала төленбейді – Еңбек министрлігі түсініктеме берді

    Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі әлеуметтік желілерде тараған қаңтар 2026 жылғы зейнетақылардың мерзімінен бұрын төленетіні туралы ақпаратқа қатысты түсініктеме берді, деп хабарлайды Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    Бұған дейін мессенджерлер мен әлеуметтік желілерде қаңтар айына арналған зейнетақы төлемдері 2025 жылдың 30 желтоқсанына дейін, тіпті индексацияны ескере отырып, аударылады деген хабарламалар тараған.

    Министрлік бұл мәліметтердің шындыққа жанаспайтынын мәлімдеді. Зейнетақы мен әлеуметтік төлемдер бекітілген төлем кестесіне сәйкес жүзеге асырылады.

    Ресми ақпаратқа сәйкес, қаңтар 2026 жылғы зейнетақы төлемдері индексацияны қоса алғанда, алушыларға қаңтар айында аударылады. Ал желтоқсан айындағы төлемдер толық көлемде төленіп қойған.

    Ведомство азаматтарды мессенджерлер мен әлеуметтік желілердегі күмәнді сілтемелерге өтпеуге және жеке деректерін қорғауға шақырды.

    Министрлік мемлекеттік қолдау шаралары туралы ресми хабарламалар тек 1414 нөмірінен SMS арқылы және мемлекеттік органдардың ресми интернет-ресурстарында жарияланатынын еске салды.

    Азаматтарға тек ресми дереккөздерге сену ұсынылып, жалған ақпарат таратқаны үшін заңда жауапкершілік көзделгені ескертілді.

  • Сенат медицина қызметкерлеріне зорлық үшін жазаны қатайту туралы заңды қабылдады

    Сенат медицина қызметкерлеріне зорлық үшін жазаны қатайту туралы заңды қабылдады

    Қазақстан Сенаты медицина қызметкерлеріне және жедел жәрдем жүргізушілеріне қатысты зорлық үшін жазаны қатайту туралы заңды мақұлдады. Құжат екі оқылымда қабылданып, Президенттің қол қоюына жіберілді.

    Заң Қылмыстық кодексті жаңа 380-3-баппен толықтырады: «Медицина қызметкеріне немесе жедел жәрдем көлігінің жүргізушісіне қатысты зорлық немесе қауіп төндіру».

    Қызметкерлерге қатысты қауіп төндіру үшін 200–500 МӘҚ көлемінде айыппұл, түзету жұмыстары, 300 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар немесе екі жылға дейінгі шектеу/бас бостандығынан айыру қарастырылған. Ауырлататын жағдайларда  екіден үш жылға дейін.

    Денсаулығы мен өміріне қауіп төндірмейтін зорлық үшін айыппұл 500–1 000 МӘҚ, түзету немесе 600 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар, не екі–үш жылға дейінгі шектеу/бас бостандығынан айыру тағайындалады. Ауырлататын жағдайларда  үштен жеті жылға дейін.

    Денсаулығы мен өміріне қауіп төндіретін зорлық үшін бес–он жыл бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған, ауырлататын жағдайларда  жеті–он екі жыл.

    Сенат заңның медицина қызметкерлерін құқықтық қорғауды қамтамасыз ететінін, қауіпсіз еңбек ортасын қалыптастыратынын және медициналық қызмет сапасын арттыратынын атап өтті.

  • Қазақстандықтар «Болашақ» гранттары бойынша шетелде оқи алады

    Қазақстандықтар «Болашақ» гранттары бойынша шетелде оқи алады

    Қазақстандық мамандар «Болашақ» бағдарламасы аясында шетелде оқып, стажировкадан өте алады. деп хабарлайды Sona.kz.

    2025 жылы шәкіртақы тағайындау конкурсы жаңа ережелер бойынша өткізілді. Үміткерлер үш кезеңнен өтті және жыл ішінде қайта қатысу мүмкіндігіне ие болды. Конкурс қорытындысы бойынша 225 қазақстандық шәкіртақы алды. Орташа есеппен бір орынға төрт үміткер болды.

    Отырыста 2026 жылға арналған жаңа кәсіби стажировка категориясы – «жасанды интеллект жүйесінің қолданушылары» бекітілді. Бұл шешім экономикадағы цифрлық трансформацияны масштабтау және ІТ-компетенцияларды дамыту қажеттілігімен байланысты.

    Сонымен қатар 2026 жылдан бастап атом энергетикасы саласында магистратура, докторантура және стажировкаға арналған жеке категория енгізіледі. Жыл сайынғы квота – 20 шәкіртақы.

    Ақорда баспасөз қызметі мәлімдегендей, бұл өзгерістер ұлттық экономиканың негізгі салалары үшін мамандар дайындауға және цифрлық трансформацияны қолдауға бағытталған.

    Ерлан Карин бағдарлама іске асыруды әрі қарай жетілдіру, халықаралық «Болашақ» шәкіртақысын тиімдірек ету жөнінде тапсырмалар берді.

    Сарапшылар жаңа бағыттағы шәкіртақылар жастарға халықаралық еңбек нарығында сұранысқа ие білім мен дағдылар алуға мүмкіндік беретініне тоқталды.

  • Алматы метросын Алатау қаласына дейін ұзарту жоспарлануда

    Алматы метросын Алатау қаласына дейін ұзарту жоспарлануда

    Алматы қаласының 2040 жылға дейінгі жаңартылған Бас жоспарын талқылау барысында мегаполистегі метрополитенді дамытуға қатысты жаңа бастамалар жарияланды. «Алматыгенплан» ҒЗИ бас директоры Асхат Садуовтың айтуынша, қолданыстағы метро желісін кеңейту және оны қала маңындағы аумақтармен, соның ішінде Алатау қаласымен байланыстыру мәселесі қарастырылып жатыр, деп хабарлайды Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    Жоспарға сәйкес, қазіргі «қызыл» желі «Барлық» станциясына дейін ұзартылып, одан әрі Алматы-1 теміржол вокзалымен біріктірілуі мүмкін. Бұл шешім ірі көлік тораптарын өзара байланыстыруға бағытталған классикалық тәсіл ретінде қарастырылады. Осылайша, метро желісі қала ішіндегі және қала маңындағы жолаушылар ағынын тиімді үйлестіруге мүмкіндік береді.

    Бұдан кейін аталған желіні солтүстік бағытта жалғастырып, болашақта жоспарланып отырған «жасыл» желімен интеграциялау көзделген. Бұл өзгерістер Алатау қаласынан Алматыға дейін жылдам әрі қолжетімді көлік қатынасын қамтамасыз етуге бағытталған. Мамандардың айтуынша, метрополитеннің қала шегінен шығуы агломерациялық дамуға серпін береді.

    Сонымен қатар Алматыда жеңіл рельсті көлік (LRT) жүйесін дамыту да қатар қарастырылып отыр. Жобаға сәйкес, LRT желісі «Барлық» станциясынан басталып, Төле би көшесі арқылы өтіп, Абылай хан даңғылымен Алматы-2 вокзалына, одан әрі Райымбек даңғылы мен жаңа Хмельницкий көшесі арқылы қаланың шығыс және оңтүстік бөліктерімен байланысады.

    Қазіргі уақытта LRT жобасының бірінші кезеңіне арналған техникалық-экономикалық негіздеме аяқталу сатысында. Құжат бекітілгеннен кейін құрылыс-монтаж жұмыстарының нақты мерзімдері айқындалады. Жобаны іске асыру үшін EPC-келісімшарт форматы қарастырылып отыр, яғни мердігер жобалаудан бастап құрылысты толық өз мойнына алады.

    Қала билігі мұндай келісімшарттар бастапқыда қымбат болуы мүмкін екенін мойындайды, алайда қысқа мерзімде жүзеге асырылуы есебінен экономикалық тұрғыда тиімді болады деп есептейді. Әлемдік тәжірибеде, соның ішінде Қытай мен Ресейде, ірі көлік инфрақұрылымдары қысқа уақыт ішінде салынатыны мысалға келтірілді.

    Айта кетейік, Алматыда метро құрылысы да қарқынды жалғасуда. «Қалқаман» станциясындағы құрылыс-монтаж жұмыстары 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында аяқталады деп жоспарланған. Жалпы, жаңартылған Бас жоспар қоғамдық көлікті басым бағыт ретінде дамытуға, метро желілерін кеңейтуге, LRT және BRT жүйелерін іске қосуға және автобус жолақтарын көбейтуге басымдық береді.

  • Қазақстанда 2025 жылы үш жаңа арнайы экономикалық аймақ құрылды

    Қазақстанда 2025 жылы үш жаңа арнайы экономикалық аймақ құрылды

    2025 жылы елімізде «Қорқыт Ата», «Ақтөбе» және «Атырау» атты үш жаңа арнайы экономикалық аймақ құрылды. Бұл туралы ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі хабарлады, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform агенттігіне сілтеме жасап.

    Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар Қазақстанға инвестиция тартудың тиімді құралдарының бірі болып қала береді. Бұл аумақтардың тартымдылығы салықтық және кедендік жеңілдіктер, әкімшілік рәсімдерді жеңілдету, сондай-ақ инженерлік инфрақұрылымды дамыту сияқты мемлекеттік қолдау шараларымен қамтамасыз етіледі.

    2024 жылдан бастап елде «инвестиция көлемі артқан сайын — берілетін жеңілдіктер де көбейеді» қағидатына негізделген сараланған тәсіл енгізілді. Бұл жүйе сапалы әрі ұзақ мерзімді жобаларды тартуға бағытталған. Сонымен қатар өңдеуші өнеркәсіп жобалары үшін арнайы экономикалық аймақ аумағындағы жер телімдерін пайдалануға берілгеннен кейін үш жылдан соң мерзімінен бұрын сатып алу тетігі енгізілді. Мамандардың бағалауынша, бұл шешім инвесторлардың қызығушылығын арттырды.

    Сонымен бірге жұмыс істеп тұрған аймақтарды кеңейту бойынша жүйелі шаралар қабылдануда. 2025 жылы «Turan», «Ақтау теңіз порты», «Павлодар», «Қорғас – Шығыс қақпасы», «Сарыарқа», «Jibek Joly», «Qyzyljar», сондай-ақ Ұлттық индустриялық мұнай-химия технопаркі арнайы экономикалық аймақтарының аумақтары кеңейтілді.

    Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау аясында Үкімет «Ақтау теңіз порты», «Оңтүстік», «Астана-Технополис», «Сарыарқа» және «Alatau» арнайы экономикалық аймақтарының аумағын ұлғайту жөнінде қаулылар қабылдады. Бұл шешімдер әуежай инфрақұрылымын дамытуға және мультимодальды аэрохабтар қалыптастыруға бағытталған.

    Сонымен қатар «Ақтау теңіз порты», «Jibek Joly», «Alatau», «Қорғас – Шығыс қақпасы», «Ақтөбе», «Қорқыт Ата», «Qyzyljar» және «Инновациялық технологиялар паркі» арнайы экономикалық аймақтарында басым қызмет түрлерінің тізбесі кеңейтілді. Жауапты органдардың мәліметінше, бұл шаралар өңірлердің инвестициялық тартымдылығын арттырып, ел экономикасының индустриялық дамуын жеделдетуге мүмкіндік береді.

  • Қазақстан спутниктік байланыс жүйесін жаңартады: KazSat-3 2029 жылы ауыстырылады

    Қазақстан спутниктік байланыс жүйесін жаңартады: KazSat-3 2029 жылы ауыстырылады

    Қазақстан ұлттық геостационарлық спутниктік байланыс жүйесі «Kazsat» аясында кезекті жаңғырту кезеңіне дайындалуда. 2029 жылы қолданыстағы «KazSat-3» байланыс және хабар тарату спутнигін жаңа аппаратпен жоспарлы түрде ауыстыру көзделіп отыр. Бұл туралы Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі хабарлады, бұл туралы Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    Ведомствоның мәліметінше, аталған шара спутниктік инфрақұрылымды дамытуға арналған ұзақ мерзімді жоспарларға сәйкес жүзеге асырылады. «KazSat-3» спутнигінің пайдалану мерзімі жобалық қызмет ету цикліне сай болғандықтан, оны ауыстыру жұмыстары алдын ала жоспарланған.

    Жаңа спутник Қазақстан аумағында және одан тыс жерлерде спутниктік байланыс, телехабар тарату және деректерді беру қызметтерінің тұрақты жұмысын қамтамасыз етеді. Министрлікте бұл жоба ғарыштық байланыс саласындағы технологиялық тәуелсіздікті сақтау мен телекоммуникациялық қызметтердің сенімділігін арттыруға бағытталғанын атап өтті.

    Жаңа спутниктің техникалық сипаттамалары заманауи талаптарға сай болады және ұлттық спутниктік топтаманың мүмкіндіктерін кеңейтуге жол ашады деп күтілуде. Аппараттың нақты параметрлері мен ұшырылу мерзімдері жобаны іске асыру барысында қосымша жарияланатын болады.