Sona.kz

Рубрика: Қазақстан жаңалықтары

  • Ақтауда алғаш рет өлімінен кейінгі донордан жүрек трансплантациясы жасалды

    Ақтауда алғаш рет өлімінен кейінгі донордан жүрек трансплантациясы жасалды

    Маңғыстау облыстық көпбейінді ауруханасында алғаш рет өлімінен кейінгі донорлық жағдайы тіркелді. Дәрігерлер 45 жастағы пациенттің миының өлуін растап, оның туыстары ағзаларын донор ретінде беруге келісім берген, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.

    Аурухананың баспасөз қызметінің мәліметінше, Республикалық трансплантация орталығының мамандарымен бірлесіп, дәрігерлер жүректі алып, күту тізіміндегі пациентке табысты трансплантация жасады.

    Бұл – өңірдегі алғашқы осындай жағдай. Қазіргі уақытта Маңғыстау облысында 175 адам ағза ауыстыруды күтуде.

  • Тоқаев цифрландыру саласына мораторий енгізді

    Тоқаев цифрландыру саласына мораторий енгізді

    Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Қазақстан Республикасында цифрландырудың кейбір мәселелері туралы» жарлыққа қол қойды. Бұл туралы Sona.kz Ақордаға сілтеме жасап хабарлайды.

    Құжат мемлекеттік функциялардың қайталануын болдырмауға, бюджеттік шығындарды оңтайландыруға және платформалық модельге көшуге бағытталған. Жарлыққа сәйкес, 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік секторға QazTech «электрондық үкімет» платформасынан тыс жаңа ақпараттық жүйелерді әзірлеуге мораторий енгізіледі.

    Егер жаңа жүйені QazTech базасында әзірлеу мүмкін болмаса, әрбір жағдай Президент жанындағы цифрландыруды енгізу жөніндегі комиссияда жеке қаралады. Шешім әр жоба бойынша жеке қабылданады.

    Үкіметке, орталық мемлекеттік органдарға және квазимемлекеттік сектор субъектілеріне жарлықтан туындайтын шараларды орындау және талаптардың сақталуын қамтамасыз ету тапсырылды.

    Сарапшылардың пікірінше, бұл өзгерістер мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыруға және реттелмеген IT-жобаларға бюджеттің шашырауын болдырмауға бағытталған.

  • 1414 SMS-кодтары тоқтатылды: мемлекеттік сервистерге кіру ережелері өзгерді

    1414 SMS-кодтары тоқтатылды: мемлекеттік сервистерге кіру ережелері өзгерді

    Қазақстанда мемлекеттік ақпараттық ресурстарға кіру үшін 1414 нөмірінен жіберілетін бір реттік SMS-кодтарды пайдалану ресми түрде тоқтатылды. Бұл туралы Ақпараттық интеллект және цифрлық даму министрлігі хабарлады. Шешім қазақстандықтарды телефон арқылы жасалатын алаяқтықтан қорғау мақсатында қабылданған, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.

    Министрліктің мәліметінше, бұрын SMS-кодты алу үшін азаматтың телефон нөмірін енгізу жеткілікті болған. Бұл алаяқтарға артық мүмкіндік берген. Сол себепті ақпараттық жүйе иелеріне қауіпсіздікті күшейту міндеттелді.

    Енді 1414 SMS-шлюзін пайдаланған жүйелерге қол жеткізу тек FaceID арқылы биометриялық тексеру, электрондық цифрлық қолтаңба немесе eGov QR арқылы мүмкін болады. Желтоқсаннан бастап жаңа талаптарды енгізбеген жүйелер SMS-қызметтен толық ажыратылды.

    Министрлік дербес деректерді қорғау және алаяқтықпен күрес шараларын жүйелі түрде жалғастырып жатыр. eGov Mobile қосымшасының басты бетіне кибергигиена ережелері мен күмәнді әрекеттерді анықтау жөніндегі ақпараттық баннерлер орналастырылған.

    Бұған дейін вице-министр Ростислав Коняшкин 1414 нөмірінің алаяқтық схемаларға қалай тартылғанын және азаматтардың қандай мәліметтерді ешкімге бермеуі керектігін түсіндірген болатын.

  • Қаруды сақтау талаптары қатаңдатылады

    Қаруды сақтау талаптары қатаңдатылады

    Қазақстанда қару иелеріне және жеке күзет ұйымдарына қатысты талаптар күшейтіледі. Мәжіліс күзет қызметі мәселелері бойынша түзетулер топтамасын екінші оқылымда қабылдады. Заң жобасының мақсаты – қару айналымын мемлекеттік бақылауды арттыру және қауіпсіздік деңгейін көтеру, деп хабарлайды Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    Құжатқа сәйкес азаматтық және қызметтік ойық ұңғылы қару иелері мемлекеттік гильза қоры қалыптастыру үшін бақылау атысынан өтуге міндеттеледі. Қызметі уақытша тоқтатылған жағдайда, қаруға ие заңды тұлғалар он жұмыс күні ішінде қаруды ішкі істер органдарына тапсыруы тиіс.

    Түзетулер жеке күзет ұйымдарына жаңа міндеттер жүктейді. Олар уәкілетті органға тұрақты есеп беруі және қызметін тоқтата тұру немесе тоқтату туралы хабарлауы қажет. Күзет ұйымдарының филиал басшыларына да қарапайым күзетшілерге қойылатын біліктілік талаптары енгізіледі.

    Заң жобасы «әскери үлгідегі теміржол күзеті» ұғымын енгізеді. Бұл құрылым транзиттік бағыттардағы жүк пен теміржол нысандарын тәулік бойы күзетумен айналысады. Сонымен қатар күштік және арнайы органдар қызметкерлерін тұрғын үймен қамтамасыз ету тәртібі нақтыланады.

    Құжат енді Сенаттың қарауына жіберіледі.

  • Қазақстан мен Қырғызстаннан Ресейге тауарды жеңілдетілген тәртіппен енгізу мерзімі ұзартылды

    Қазақстан мен Қырғызстаннан Ресейге тауарды жеңілдетілген тәртіппен енгізу мерзімі ұзартылды

    Ресей президенті Владимир Путин Қазақстан мен Қырғызстаннан әкелінетін тауарларға арналған жеңілдетілген рәсімнің мерзімін 2025 жылғы 25 желтоқсанға дейін ұзарту туралы жарлыққа қол қойды. Құжатқа сәйкес, бұрын бекітілген 10 желтоқсан мерзімі 25 желтоқсанға дейін ауысты, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.
    Жарлыққа сәйкес, ресейлік заңды тұлғалар Қазақстан–Ресей шекарасы арқылы автокөлікпен тасымалданатын тауарларды:
    •Еуразиялық экономикалық одақ өнімдері мәртебесін растайтын құжаттарсыз,
    •алдын ала таңбаламай
    енгізе алады.
    Дегенмен, мұндай тәртіп бірқатар талаптар орындалған жағдайда ғана қолданылады:
    •тауарды тасымалдау және уақытша сақтау ресейлік алушылардың міндетінде болуы тиіс;
    •Ресейдің Өнеркәсіп және сауда министрлігіне тауар туралы міндетті түрде хабарлау қажет;
    •елге енгізілгеннен кейін барлық қажетті таңбалау жүргізілуі тиіс.
    Ағымдағы жылдың 27 желтоқсанына дейін мұндай өнімдер қолданыстағы кедендік талаптарға сәйкес декларациялануы қажет. Ал Минпромторг тауар туралы мәліметтерді мемлекеттік ақпараттық жүйеге енгізеді.
    Еске сала кетсек, 2026 жылғы 11 ақпаннан бастап ЕАЭО аумағында навигациялық пломбаларды қолдана отырып жүк тасымалын бақылау жүйесі іске қосылады. Жаңа жүйе сақтандыру төлемдерін азайтуға және тәуекелдерді төмендетуге мүмкіндік береді деп күтіледі.
  • Қазақстанда теледидар мен радио музыканы автоматты түрде танитын жүйеге қосылады

    Қазақстанда теледидар мен радио музыканы автоматты түрде танитын жүйеге қосылады

    Қазақстанда музыкалық шығармалардың қолданылуын автоматты түрде тіркеп, авторларға сыйақыны есептейтін бірыңғай цифрлық платформаны енгізу жоспарланып отыр, деп хабарлайды Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    Оның айтуынша, жаңа жүйе авторларға жеке кабинет арқылы өз контентінің қай жерде және қандай көлемде пайдаланылғанын бақылауға мүмкіндік береді. Ал пайдаланушылар есептеулердің дұрыстығын тексере алады. Жобаның негізгі мақсаты  авторлық құқық саласының ашықтығын арттыру және барлық орындалуларды дәл есепке алу.

    Министрлік мәліметінше, теледидар мен радио автоматты тану жүйесіне қосылу жұмыстарын бастап кетті. Егер музыкалық шығарма эфирде орындалса, бұл ақпарат цифрлық жүйеде автоматты түрде тіркеледі және сыйақы белгіленген ережелерге сәйкес есептеледі.

    Платформа кезең-кезеңімен енгізіледі. Заң күшіне енгеннен кейін бірінші кезеңде эфирлік және кабельдік хабар тарату ұйымдары жүйе арқылы жұмыс істей бастайды.

    2026 жылдың 1 шілдесінен бастап жүйеге театрлар, кинотеатрлар және филармониялар қосылады. 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап платформа барлық басқа пайдаланушылар үшін міндетті болады.

    Әділет министрлігі автоматтандыру роялти есептеудегі дауларды азайтып, авторлар мен музыкалық контентті пайдаланушылар арасындағы өзара әрекеттестіктің ашықтығын арттырады деп есептейді.

  • 2026 жылдан бастап Қазақстанда паспорт пен жүргізуші куәлігі қымбаттайды

    2026 жылдан бастап Қазақстанда паспорт пен жүргізуші куәлігі қымбаттайды

    2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда паспорт, жеке куәлік, жүргізуші куәлігі және басқа да негізгі құжаттарды рәсімдеу құны өседі. Бұл өзгерістер республикалық бюджетте белгіленген айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) 3 932 теңгеден 4 325 теңгеге дейін өсуімен байланысты.

    МРП-ның ұлғаюы мемлекеттік баждардың қымбаттауына әкеледі. 16 жасқа дейінгі балаларға арналған 24 беттік паспорттың құны 17 300 теңге болады (4 АЕК). 36 беттік паспорт – 34 600 теңге, 48 беттік паспорт – 51 900 теңге. Жеке куәлік 865 теңге тұрады, ал жыл ішінде бірнеше рет жоғалтқан жағдайда төлем 4 325 теңгеге дейін өседі.

    Жүргізуші куәлігін алу 5 406 теңгеге (1,25 АЕК) дейін қымбаттайды. Некені тіркеу 4 325 теңге болса, ажырасу үшін төленетін баж 8 650 теңге болады. Туу туралы куәлікті алғашқы рет алу тегін, бірақ құжатты қайта ресімдеу үшін 2 163 теңге төлеу қажет.

    Құжаттарды рәсімдеу үшін төлемнен босатылатын азаматтар санатына ел қаһармандары, жоғары мемлекеттік наградалары бар тұлғалар, көпбалалы аналар, соғыс ардагерлері, мүгедектігі бар адамдар, жетім балалар және әлеуметтік осал топтар кіреді.

    8 желтоқсанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қол қойған 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет елдің негізгі қаржылық параметрлерін және жаңа әлеуметтік мөлшерлемелерді белгілейді. Олардың ішінде АЕК көрсеткіші де бар, ол мемлекеттік қызметтердің құнына тікелей әсер етеді.

  • 2026 жылы Қазақстанда ең төменгі зейнетақы қалай өзгереді

    2026 жылы Қазақстанда ең төменгі зейнетақы қалай өзгереді

    2026 жылы Қазақстанда ең төменгі зейнетақы өседі. Бұл өзгерістер 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңда бекітілді. Құжатқа Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қол қойды. Бюджет үш жылға арналған зейнетақы мөлшерін және оның индексациясын айқындайды.

    Бюджетке сәйкес, 2026 жылы ең төменгі зейнетақы 69 049 теңге болады. Бұл қазіргі мөлшерден (62 771 теңге) 6 278 теңгеге жоғары. Сонымен қатар, базалық зейнетақы да өседі: 2025 жылғы 32 360 теңгеден 2026 жылы 35 596 теңгеге дейін көтерілмек. Өсім – 3 236 теңге.

    2018 жылдан бері базалық зейнетақы әр азаматтың еңбек және сақтандыру өтіліне қарай жеке есептеледі. 2026 жылы индексациядан кейін ең төменгі зейнетақы 104 645 теңге, ең жоғарысы 238 412 теңге болады.

    Қазақстанда зейнетақы жүйесі үш бөлікке негізделген: 1998 жылға дейін жұмыс істегендерге арналған ынтымақты зейнетақы; барлық зейнеткерлерге тиесілі базалық зейнетақы; және ЕБЖЗҚ-ға ай сайын еңбекақының 10%-ы аударылатын жинақтаушы зейнетақы. Зейнеткерлік жас ерлер үшін 63 жас, әйелдер үшін 2028 жылға дейін 61 жас болып белгіленген.

    Бюджет жобасында орташа көрсеткіштер де жарияланған. 2026 жылы орташа зейнетақы 103 687 теңге, 2027 жылы — 108 940 теңге, 2028 жылы — 113 995 теңге болады деп болжанған. Орташа базалық зейнетақы тиісінше 54 082, 58 276 және 61 527 теңге деңгейінде белгіленеді.

    8 желтоқсанда қол қойылған республикалық бюджет мемлекет кірістері мен шығыстарының негізгі параметрлерін айқындайды және әлеуметтік саясатты, оның ішінде зейнетақы төлемдерін арттыруды қаржыландыруға мүмкіндік береді.

  • Астанада 3 жасар қыздың қазасынан кейін Минздрав 622 стоматологияны тексеруді бастады

    Астанада 3 жасар қыздың қазасынан кейін Минздрав 622 стоматологияны тексеруді бастады

    Қазақстанның Денсаулық сақтау министрлігі елордадағы стоматологиялық ұйымдарға кең көлемді тексеріс жүргізіп жатыр. Бұған 2024 жылы 3 жасар қыздың 18 тісін наркозбен емдегеннен кейін көз жұмуы себеп болды. Аталған іс бойынша сот процесі жалғасуда, деп хабарлайды Sona.kz Hola.news-ке сілтеме жасап.

    Министрлік мәліметінше, Астанадағы 622 стоматологиялық клиника мен кабинет аудиттен өтуде. Тексеру барысында медициналық стандарттардың сақталуы, мамандардың біліктілігі, лицензиялардың бар-жоғы, сондай-ақ балаларға анестезия жасау тәртібі қаралады.

    Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова ұзақ уақытқа созылған наркоз бен ауқымды емдеу балалар үшін қауіпті болуы мүмкін екенін еске салды. Оның айтуынша, күрделі стоматологиялық манипуляциялар тек нақты медициналық көрсеткіштер бойынша және қауіпсіздік талаптарына сай жабдықталған жағдайда ғана жасалуы тиіс.

    Сонымен қатар, министрлік клиникалардың жабдықталуын, наркоз кезіндегі мониторинг құралдарының болуын, анестезиологиялық карталарды толтыру сапасын және алдын ала тексеру талаптарының орындалуын зерттеп жатыр.

    Тексеріске қорытынды жасалғаннан кейін анықталған бұзушылықтарға байланысты тиісті шаралар қабылданады. Министрлік балалар стоматологиясы саласында ашықтықты күшейтуді және жеке медициналық орталықтардағы анестезия үдерісіне бақылауды арттыруды жоспарлап отыр.

  • Қазақстанда 200 адамнан асатын іс-шараларда фонограмма қолдануға тыйым салынды

    Қазақстанда 200 адамнан асатын іс-шараларда фонограмма қолдануға тыйым салынды

    Қазақстанның Мәдениет және ақпарат министрлігі көпшілік шараларда фонограмма қолдану тәртібіне қатысты жаңа түсіндірме жариялады. Ережеге сәйкес, көрермен саны 200 адамнан асатын концерттер мен бұқаралық іс-шараларда орындаушының алдын ала жазылған даусын қолдануға тыйым салынады, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.

    Фонограмманы пайдалану тек ашық ауадағы алаңдарда рұқсат етіледі. Саябақтарда, көшелерде, ипподромдарда және осыған ұқсас орындарда. Сондай-ақ, тележобаларда, музыкалық бағдарламаларда және концерт жазбаларын жасау барысында фонограмма қолдануға болады.

    Министрлік бұл талаптардың концерттердің сапасын арттыруға және тірі орындау деңгейін көтеруге бағытталғанын атап өтті. Егер фонограмма қолданылса, ұйымдастырушылар бұл туралы көрерменді алдын ала хабардар етуге міндетті. Ақпарат билеттерде, афишаларда немесе хабарландыруларда көрсетілуі тиіс.

    Ережені бұзу әкімшілік жауапкершілікке әкеледі. Айыппұл мөлшері 1000 айлық есептік көрсеткішке дейін жетуі мүмкін. Жауапкершілік іс-шара ұйымдастырушыларына, орындаушыларға және шығармашылық ұжымдарға бірдей қолданылады.

    Талаптар жабық ғимараттарда өтетін және ауқымды аудиторияға арналған барлық концерттерге қатысты. Ерекшелік тек ашық алаңдардағы техникалық жағдайлар мен телевизиялық өндіріс үшін қарастырылған.

    Министрлік аталған нормалар мәдениет саласындағы заңнаманы жаңарту шеңберінде енгізілгенін және кәсіби орындаушыларды қолдау мақсатында қабылданғанын мәлімдеді.