АШХАБАД. 12 желтоқсан Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Ашхабадта өткен халықаралық форумда БҰҰ жүйесінде су мәселелеріне арналған жаңа халықаралық құрылым құруды ұсынды. Президенттің айтуынша, жаһандық су дипломатиясын күшейту және трансшекаралық су ресурстарын басқаруда мемлекеттердің үйлесімді іс-қимылы барған сайын өзекті болып отыр, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.
Су тапшылығы мен экологиялық қатерлер
Мемлекет басшысы Арал мен Каспий теңіздеріндегі экологиялық жағдайды “шұғыл шара қабылдауды қажет ететін” мәселе деп атады.
Тоқаевтың мәлімдеуінше, су тапшылығы аймақтық қана емес, ұлттық қауіпсіздікке әсер ететін стратегиялық сын-қатерге айналған.
«Су тапшылығы үлкен проблемаға айналып келеді. Трансшекаралық суды пайдалану, Арал мен Каспийдегі экологиялық ахуалды шешу үшін нақты және жедел шаралар қажет», – деді Президент.
Ол сондай-ақ Халықаралық Аралды құтқару қорының тиімділігін арттыру қажеттігін айтып, Ресейдің Қор жұмысына байқаушы ретінде қатысуы оң нәтиже беруі мүмкін екенін атап өтті.
Каспий теңізінің тартылуына алаңдаушылық
Тоқаев Каспийдің қазіргі деңгейде тартыла беруінің салдары ауыр болатынын ескертті.
«Каспий теңізі қазіргідей тартыла берсе, бұл экологиялық, әлеуметтік-экономикалық, тіпті саяси салдары ауыр қауіпті құбылысқа әкелуі мүмкін», – деді ол.
Қазақстан бұл бағытта арнайы мемлекетаралық бағдарлама әзірлеуді ұсынғанын мәлімдеді.
БҰҰ жанынан Халықаралық су ұйымын құру ұсынысы
Президенттің сөзінше, БҰҰ жүйесінде тек су мәселесіне жүйелі түрде жауапты құрылымның болмауы жаһандық деңгейдегі олқылық.
«Қазақстан Халықаралық су ұйымын құруды ұсынады. Бұл БҰҰ аясындағы әртүрлі агенттіктердің мандаттарын су дипломатиясына қатысты бірыңғай мақсатқа біріктірудің тиімді жолы», – деді Тоқаев.
UN-Water тетігін толыққанды агенттікке айналдыру ұсынысы да осы бастаманың құрамдас бөлігі ретінде айтылды.
Қазақстан 2026 жылдың сәуірінде Астанада өтетін Аймақтық экологиялық саммитте осы мәселе бойынша халықаралық консультацияларды бастауды жоспарлап отыр.
