Moody’s халықаралық рейтинг агенттігі Қазақстанның егемендік кредиттік рейтингін Baa1 деңгейінде растады. Болжам — «Тұрақты».
Бұл Қазақстанның тәуелсіздік жылдарында Moody’s агенттігінен алған ең жоғары рейтингі. Ел Baa1 деңгейіне 2024 жылы көтеріліп, содан бері осы көрсеткішті сақтап келеді.
Baa1 инвестициялық деңгейге жатады. Бұл көрсеткіш арқылы халықаралық инвесторлар мемлекеттің қарыз міндеттемелерін орындау мүмкіндігін, бюджет жағдайын, экономиканың тұрақтылығын және қаржылық қорын бағалайды.
Рейтинг неге сақталды
Moody’s Қазақстанның басты артықшылықтарының бірі ретінде мықты фискалдық жағдайын атап көрсетеді.
Мемлекеттік қарыз салыстырмалы түрде төмен деңгейде қалып отыр. Ал жинақталған валюталық және фискалдық активтер сыртқы экономикалық күйзелістердің салдарын жұмсартуға мүмкіндік береді.
Мұндай қаржылық қор мұнай бағасының төмендеуі, әлемдік нарықтағы ахуалдың нашарлауы немесе басқа да сыртқы тәуекелдер кезінде мемлекетке қосымша мүмкіндік береді.
Тағы бір маңызды фактор — мұнай өндіру көлемінің төмендеуіне қарамастан экономиканың өсуін жалғастыруы.
Moody’s өңдеу өнеркәсібі, құрылыс, көлік және басқа да шикізаттық емес салалардың үлесін ерекше атап өтеді. Агенттік алдағы уақытта да осы секторлар экономикалық өсімнің негізгі драйверлері болады деп күтеді.
Мұнай жалғыз өсім көзі емес
Рейтингтік агенттік үшін Қазақстан экономикасының мұнай-газ секторынан тыс қаншалықты тұрақты дами алатыны маңызды.
Көлік, энергетика және цифрлық инфрақұрылымға салынатын инвестициялар экономиканың ауқымын кеңейтіп, шикізатқа тәуелділікті біртіндеп төмендетуі тиіс.
Үкіметтің 2026–2028 жылдарға арналған болжамында да негізгі өсім өңдеу өнеркәсібі, құрылыс, көлік, сауда және қызмет көрсету салаларынан күтіледі.
Яғни Қазақстанның рейтингін бағалауда мәселе тек қанша мұнай өндірілетініне емес, мұнайдан тыс экономиканың қаншалықты тұрақты өсетініне де байланысты болып отыр.
Салық реформасының да маңызы бар
Moody’s Қазақстандағы салық реформасына жеке назар аударды.
Агенттік бағалауынша, бюджеттің мұнайдан тыс кірістерін кеңейту мемлекеттік қаржының тұрақтылығын арттырып, бюджеттің мұнай табыстары мен трансферттерге тәуелділігін төмендетуге көмектеседі.
Бұл Қазақстан үшін маңызды, өйткені ұзақ мерзімді міндеттердің бірі — бюджеттің мұнайлық емес тапшылығын азайту.
«Тұрақты» болжам нені білдіреді
«Тұрақты» болжам Moody’s әзірге Қазақстан рейтингін жақын уақытта көтеруге де, төмендетуге де негіз көріп отырмағанын білдіреді.
Агенттік елдің төмен мемлекеттік қарызы, ауқымды қаржылық резервтері мен экономикалық өсімі қазіргі тәуекелдерді теңестіріп отыр деп бағалайды.
Рейтингтің одан әрі көтерілуі үшін Қазақстанға бюджет тәртібін күшейтіп, экономиканы әртараптандыруды жалғастырып, мемлекеттік қаржының шикізат секторына тәуелділігін азайту қажет.
Бұл Қазақстанға не береді
Жоғары егемендік рейтинг тек мемлекеттің қарыз алуына әсер етпейді.
Ол инвесторлар үшін бүкіл ел экономикасының тәуекелін бағалайтын негізгі көрсеткіштердің бірі және қазақстандық банктердің, квазимемлекеттік компаниялар мен ірі бизнестің капитал тарту құнына да ықпал етуі мүмкін.
Қазір Қазақстан әлемдегі үш ірі рейтинг агенттігінің барлығында инвестициялық деңгейдегі рейтингке ие.
Маусымда Fitch Қазақстан рейтингін BBB деңгейінде «Тұрақты» болжамымен растады. Ал тамызда S&P Global Ratings елдің егемендік рейтингін BBB деңгейіне дейін көтеріп, болжамды «Тұрақты» деп белгіледі.
Осылайша Moody’s шешімі халықаралық рейтинг агенттіктерінің Қазақстанның төмен қарыз жүктемесі мен қаржылық қорын экономиканың негізгі артықшылықтарының бірі ретінде бағалап отырғанын тағы бір рет көрсетті.
Ал келесі кезеңдегі баға Қазақстанның қазіргі шикізаттық емес өсімді ұзақ мерзімді әрі тұрақты экономикалық әртараптандыруға айналдыра алуына байланысты болады.
