2026 жылдың 1 шілдесінен бастап Қазақстанда Президент қол қойған жаңа Құрылыс кодексі күшіне енеді. Құжат құрылыс саласының қауіпсіздігін, ашықтығын және цифрландыруын арттыруға бағытталған негізгі өзгерістерді енгізеді. Жаңа нормалар жобаларды міндетті сараптаудан бастап, сейсмикалық қауіпсіздік талаптарын күшейтуге, сондай-ақ бақылау мен жауапкершілікті арттыруға дейінгі шараларды қамтиды, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.
Ең басты жаңалықтардың бірі барлық әзірленетін және түзетілетін қала құрылыстық жобаларға, соның ішінде егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларына міндетті сараптама енгізу. Бұл кезеңде қателіктерді анықтап, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен бірге ПДП түзетулеріне шектеу қойылып, олар екі жылда бір реттен артық жасалмайды.
Жобалардың орындалуын бақылау және бастапқы рұқсат құжаттарын беру тәртібін реттеу үшін мемлекеттік градостроительный кадастрдың автоматтандырылған ақпараттық жүйесі (Градкадастр) енгізіледі. Бұл жүйе градостроительство құжаттарының сәйкестігін тексеріп, бұзушылық болған жағдайда рұқсат беруді шектейді. Әр объектіге бірегей нөмір беріледі, бұл деректерді барлық кезеңде біріздендіруге мүмкіндік береді.
Сейсмикалық қауіпсіздікке ерекше назар аударылады. Құрылыс кодексінде сейсмикалық тәуекелдерді азайтуға міндетті талаптар бекітіледі: сейсмоизоляциялық жүйелерді қолдану, құрылыс кезеңдерінде қауіп-қатер мен тәуекелді бағалау, конструктивті жүйелердің сейсмостойкость сынақтары, сейсмикалық қауіпті өңірлердегі тұрғын және қоғамдық қорды паспортизациялау. Сондай-ақ I дәрежелі жауапкершілік объектілерінде инженерлік-сейсмометриялық станциялар орнату және микрозонирлеу деректерін ескере отырып, қауіпсіз алаңдарды таңдау қарастырылған.
Саланың қатысушыларына қойылатын талаптар күшейтіліп, мемлекеттік ақпараттық жүйелермен интеграцияланған электронды лицензияланғандар тізілімі енгізіледі. Бұл жалған қатысушыларды жоюға, талаптарға сәйкестікті автоматты түрде тексеруге және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға мүмкіндік береді. 2028 жылдан бастап халықаралық тәжірибеге сәйкес инженерлерді сертификаттау енгізіледі.
Құрылыс саласының техникалық нормативтік талаптарын ғылыми негізде әзірлеу және жаңарту үшін Ұлттық техникалық нормалау институты құрылады. Бұл институт халықаралық стандарттарға үйлестірілген талаптарды әзірлеудің бір орталығына айналады. Әр бағыт бойынша (конструкция, сәулет, қала құрылысы, көлік, құбырлар, су жабдықтау және т.б.) профильді техникалық комитеттер құрылады.
Сонымен қатар Құрылыс кодексі құрылысқа бақылауды күшейтіп, жауапкершілікті арттырады. ГАСК органдары құрылыс кезеңдерінің барлық сатыларында объектілерді жоспарлы тексеріп, оперативті түрде бақылау жүргізеді; қашықтан (камералдық) бақылау есептер мен мониторинг негізінде жүзеге асырылады. Бұзушылықтар туралы ақпарат әділет органдарына жіберіліп, заңсыз салынған объектілерге обременение қою мүмкіндігі қарастырылады. ГАСК пен ТЖ органдары нысандарды пайдалануға қабылдау кезеңінде де қатысады.
