Sona.kz

Метка: Қазақстан

  • Қазақстанда мүгедектік тобын анықтау үшін жасанды интеллект енгізіледі

    Қазақстанда мүгедектік тобын анықтау үшін жасанды интеллект енгізіледі

    Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мүгедектік тобын тағайындау кезінде қолданылатын медико-әлеуметтік сараптамаға арналған жасанды интеллект (ЖИ) моделін әзірлеуде, деп хабарлайды, Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.

    ЖИ медициналық құжаттардан деректерді тану және құрылымдау жүйесі ретінде қолданылады. Бұл толық деректердің ұсынылғанын анықтау, диагноздарды халықаралық аурулар жіктемесіне сәйкес еңбек қабілетінің жоғалу дәрежесімен салыстыру, сондай-ақ алдын ала ұсынылатын шешімді қалыптастыру сияқты процестерді автоматтандыруға мүмкіндік береді.

    Жаңа құралды енгізу процедуралардың ашықтығын қамтамасыз етеді, барлық кезеңде адам факторы алынып тасталады және мүгедектік тобын анықтауда сыбайлас жемқорлық қаупі азайтылады.

    Қазіргі уақытта ЖИ моделі оқытылуда, ақпараттық жүйелерді біріктіру жұмыстары жүргізілуде. Бұл медициналық-диагностикалық, зертханалық және аспаптық тексерулерден алынған электронды құжаттарды цифрландыру және құрылымданған деректерді беру мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

    Алдағы уақытта дайындық кезеңі аяқталған соң, жаңа формат пилоттық режимде апробациядан өтеді.

  • Қазақстанда «гонконг» тұмауы белсенді таралып жатыр

    Қазақстанда «гонконг» тұмауы белсенді таралып жатыр

    Қазақстанда қыркүйектен бері 590 адамда тұмау расталды, олардың басым бөлігі — A(H3N2) штамы, деп хабарлайды Sona.kz Денсаулық сақтау министрлігіне сілтеме жасап. H3N2 сезондылыққа тән штамм болғанымен, биыл аурудың ауыр өтуі жиілеген, деп хабарлайды Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.

    Семей дәрігері, отбасылық медицина маманы Елена Хегайдің айтуынша, бұл штамм интоксикация белгілерін айқын береді: дене қызуының тез көтерілуі, әлсіздік, дененің сырқырауы. Қауіп топтары – қарттар, жүкті әйелдер және созылмалы аурулары бар адамдар.

    Неліктен биыл ауырлау?

    Хегайдың айтуынша, бірнеше жыл бойы халық тұмаумен аз ауырды — пандемия кезіндегі маска, дистанция, гигиена иммунитеттің табиғи айналымын әлсіретті. Қазір әлемде «иммундық қарыз» гипотезасы талқылануда: ұзақ шектеулер маусымдық вирустарға төзімділікті төмендеткен.

    Штаммды анықтау маңызды ма?

    Көп жағдайда емес. Дәрігерлердің айтуынша, алғашқы 48 сағатта ем бірдей: қажет болса вирусқа қарсы препарат тағайындалады. Талдау тек:
    – стационарда диагноз нақтылау үшін;
    – ауыр симптомдар кезінде;
    – жүкті әйелдер, иммунитеті әлсіз азаматтар, балалар үшін;
    – эпиднадзор мақсатында жасалады.

    Қандай белгілерге назар аудару қажет?

    – қызудың 38–39 °C-қа күрт көтерілуі;
    – жағдайдың бірнеше сағат ішінде нашарлауы;
    – айқын әлсіздік, дене сырқырауы;
    – жөтел кеш басталуы, ал мұрын бітелуі болмауы мүмкін.

    Тұмауды тек ПТР немесе экспресс-тест нақтылайды.

    Вакцина қою кеш емес

    Дәрігерлер қыркүйектен сәуірге дейін кез келген уақытта вакцина салдыруға болады дейді. Бір рет ауырғаны да басқа штаммнан қорғамайды.

    Емдеу бойынша кеңестер

    – 38 °C шамасындағы қызуды автоматты түрде түсіру қажет емес;
    – сұйықтықты көп ішу, демалу;
    – ауырған күйде жұмысқа бармау, балаларды мектеп/балабақшаға апармау;
    – «қызыл жалаушалар» кезінде дереу дәрігерге жүгіну: ентікпе, естің шатасуы, кеудедегі ауырсыну, сусыздану белгілері;
    – вирусқа қарсы препараттарды тек көрсетілім бойынша қабылдау.

    Қандай препараттар тиімді?

    – Осельтамивир – тек тұмау вирусына әсер етеді;
    – Занамивир, балоксавир – тұмаудың нақты штаммдарына қарсы;
    – Герпеске арналған препараттар (ацикловир және басқалары) тұмауға әсер етпейді.

  • Қазақстанның жеті өңірінде ЖРВИ салдарынан 1469 сынып қашықтан оқуға ауыстырылды

    Қазақстанның жеті өңірінде ЖРВИ салдарынан 1469 сынып қашықтан оқуға ауыстырылды

    Қазақстанның бірнеше аймағында жедел респираторлық вирустық инфекцияның (ЖРВИ) таралуы күшейіп, мектептердің жекелеген сыныптары уақытша қашықтан оқыту форматына ауыстырылды. Бас мемлекеттік санитариялық дәрігер Сархат Бейсенованың айтуынша, бүгінгі таңда 132 мектептегі 1469 сынып онлайн форматқа өтті, деп Sona.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап хабарлайды.
    Онлайн оқуға ауысқан өңірлер:
    •Астана қаласы – 24 мектеп, 182 сынып
    •Абай облысы – 21 мектеп, 276 сынып
    •Шығыс Қазақстан облысы – 57 мектеп, 204 сынып
    •Жамбыл облысы – 14 мектеп, 598 сынып
    •Қостанай облысы – 12 мектеп, 168 сынып
    •Ақмола облысы – 3 мектеп, 21 сынып
    •Қарағанды облысы – 1 мектеп, 20 сынып
    Қашықтан оқыту критерийлері:
    1.Егер сынып оқушыларының 20%-ы ауырса, кабинет ауыстыру жүйесі тоқтатылады, сабақтар бір кабинетте өткізіледі.
    2.Егер бір инкубациялық кезең ішінде 30%-дан астам оқушы келмесе, сынып толық онлайн оқытуға жіберіледі.
    Эпидемиологиялық ахуал
    Вице-министр Тимур Сұлтанғазиевтің мәліметінше, 2025 жылғы эпидмаусым басталғалы 1,5 млн ОРВИ жағдайы тіркелген. Оның 65–66%-ын – балалар, ал 14 жасқа дейінгі балалар арасында 1 млн жағдай анықталған.
    Бұған дейін Абай және Шығыс Қазақстан облыстарында да аурушаңдық өсіп, сыныптардың бір бөлігі дистанциялық форматқа көшірілген болатын.
  • Қазақстанда жасанды интеллект туралы заң күшіне енді

    Қазақстанда жасанды интеллект туралы заң күшіне енді

    Қазақстан Президенті жасанды интеллектті реттеуге арналған заңға қол қойды. Бұл құжат ИИ саласындағы құқықтық қатынастарды анықтап, қауіпсіз және жауапты қолданылуын қамтамасыз етуге бағытталған, деп хабарлайды Sona.kz Ақордаға сілтеме жасап.

    Заңға сәйкес жасанды интеллект енді адамның нақты міндеттерді орындауына көмектесетін құрал ретінде танылады. ИИ-ді жасаушылар, иелері және пайдаланушылар жүйелерді пайдалану кезіндегі өз рөлдеріне байланысты жауапкершілік арқалайды. Сонымен қатар, тәуекелдерді басқару, қауіпсіздік пен сенімділікті қамтамасыз ету, пайдаланушыларға қолдау көрсету сияқты міндеттер белгіленді.

    Құжат ИИ қолдану саласындағы негізгі қағидаларды да бекітеді: заңдылық, әділдік, теңдік, ашықтық, түсініктілік, адамның еркін еркі мен әл-ауқатының басымдығы, деректерді қорғау және құпиялылық.

    Азаматтардың құқықтарын қорғау мақсатында Қазақстан аумағында манипуляцияға, адамның санасына қысым жасауға, сондай-ақ заңсыз деректер жинауға негізделген ИИ жүйелерін жасауға және пайдалануға тыйым салынады.

    Бұдан бөлек, жасанды интеллект қолданылған тауарлар, жұмыстар және қызметтер міндетті түрде арнайы маркировкадан өтеді.

    Заң шеңберінде ұлттық жасанды интеллект платформасының жұмыс істеуінің құқықтық негізі қалыптасты. Платформа ИИ модельдерін әзірлеу, оқыту және сынақтан өткізу үшін шектеулі уақытқа қолданылатын орталық алаң болмақ.

  • Қазақстанда құтқарушыларға тұрғын үй төлемдері беріле бастады

    Қазақстанда құтқарушыларға тұрғын үй төлемдері беріле бастады

    2025 жылдың қарашасынан бастап Қазақстанда құтқарушылар мен өрт сөндірушілер алғашқы тұрғын үй төлемдерін ала бастады. Бұл бастама ТЖМ тарапынан ұсынылып, Президент тарапынан мақұлданды және ведомствоның 30 жылдығына арналады, деп хабарлайды Sona.kz ТЖМ-ға сілтеме жасап.

    Енді жеке баспанасы жоқ азаматтық қорғау қызметкерлері әр отбасы мүшесіне ай сайын 65 898 теңге көлемінде қаржылай қолдауға ие. Бұл қаражатты жалға алу немесе жеке пәтерге жинау үшін пайдалануға болады.

    Ведомство хабарлағандай, елдегі барлық ұжымдарда қуаныш зор. Басқа өңірге ауысқан қызметкерлерге тұрғын үй жалдау төленеді, кей жағдайларда қосымша көтерме төлемдер қарастырылған.

  • Қазақстан ауыл шаруашылық өнімін экспортқа күшейтеді

    Қазақстан ауыл шаруашылық өнімін экспортқа күшейтеді

    Қазақстан Президенті Үкіметке ауыл шаруашылық өнімін экспортқа үздіксіз жеткізуді қамтамасыз етуді және әуе тасымалы әлеуетін белсенді пайдалануды тапсырды, деп хабарлайды Sona.kz Акордаға сілтеме жасап.

    Сарапшылардың болжамынша, алдағы 10 жылда әлемде қызыл етке сұраныс 233 миллион тоннаға дейін өседі. Қазақстанның бай жайылымдық жерлері бар және ел Азия елдеріне маңызды жеткізушіге айнала алады. Дегенмен, экспорт көлемі бойынша Қазақстан Моңғолия, Нидерланды, Испания және Франциядан артта қалуда.

    Президент тапсырмасына сәйкес агроэкспортты дамыту жоспары әзірленуде. Жоспар логистиканы жетілдіруді, ветеринарлық және фитосанитарлық талаптарды сақтау мен тиімді маркетингтік стратегияларды қамтиды. Негізгі мақсат – өнімді тұрақты және жыл бойғы жеткізуді қамтамасыз ету.

    Атап айтқанда, Астана, Алматы, Алматы облысы, Шымкент, Ақтөбе, Қарағанды және Ақтау әуежайлары өңірлік логистикалық хабтарға айналуға толық қабілетті. Арнайы экономикалық аймақтардың преференцияларын ескере отырып, бұл әуежайлар халықаралық әуе маршруттарына интеграцияланып, ауыл шаруашылық өнімін экспортқа жеткізудің негізгі нүктелеріне айналады.

    Президент атап өткендей, қазіргі таңда кәсіпкерлер өнімді жөнелту кезінде қиындыққа тап болады, себебі әуе тасымалы жүйелі түрде реттелмеген. Мысалы, кейде ет өнімдері тұрақты рейстермен Эмираттарға жіберіледі, бірақ орталықтандырылған жүйенің болмауы экспорт көлемін шектейді.

    Өңірлік авиациялық хабтарды құру жеткізу уақытын қысқартуға, өнім жоғалту қаупін азайтуға және Қазақстан ауыл шаруашылық өнімін халықаралық нарыққа тиімді шығару мүмкіндігін арттырады. Үкіметке осы мәселені жан-жақты қарастыру және экспорттық нарықтарды үздіксіз қамтамасыз ету шараларын әзірлеу тапсырылды.

  • Қазақстанда бірегей банкаралық QR арқылы төлем жүйесі енгізілді

    Қазақстанда бірегей банкаралық QR арқылы төлем жүйесі енгізілді

    2025 жылдың 13 қарашасынан бастап Қазақстанда бірегей банкаралық QR-код жұмыс істей бастады.
    Sona.kz Ұлттық банкке сілтеме жасап.

    Бұл жүйе қаражат бар кез келген мобильді қосымшадан сатып алуларды төлеуге мүмкіндік береді, банк терминалының түріне қарамастан. Қазіргі таңда жүйеге Freedom Bank, ЦентрКредит, Home Credit, Halyk, Altyn және Bank RBK қосылған. Төлем жасау процесі қарапайым: QR-ді сканерлеп, транзакцияны растайсың, және төлем бірден жүзеге асады.

    Ұлттық банк мәліметі бойынша, толық жүйені енгізу 2026 жылға жоспарланған. Бірегей QR-код қолма-қол төлемдерді азайтуға, клиенттерге қызмет көрсету жылдамдығын арттыруға және кассалардағы кезектерді қысқартуға бағытталған.

  • «Бұл – маусымдық аурулардың өсуі»: Қазақстандағы эпидемия қаупі түсіндірілді

    «Бұл – маусымдық аурулардың өсуі»: Қазақстандағы эпидемия қаупі түсіндірілді

    Қазақстанның Денсаулық сақтау министрлігі эпидсезондағы аурушаңдықтың өсуін түсіндірді. Ресми мәліметтерге сәйкес, маусымның басынан бері елде 1 млн-нан астам ауру жағдайы тіркелген, алайда эпидемия қаупі жоқ, деп хабарлайды Sona.kz [Денсаулық сақтау министрлігіне сілтеме жасап].

    «Аурушаңдықтың өсуі маусымдық сипатқа ие. Эпидназар жүйелері инфекцияларды уақтылы анықтап, оқшаулау шараларын қамтамасыз етеді. Халықтың көптеп шағымдануы – жаңа вирусқа емес, маусымдық өршуге байланысты», — делінген хабарламада.

    Медициналық мамандар қазақстандықтарды уақытылы вакцинациядан өтуге, гигиенаны сақтауға және алғашқы белгілерінде дәрігерге жүгінуге шақырды.

    Соңғы кездері әлеуметтік желілерде Шымкенттегі инфекциялық аурухананың видеосы тарады, онда науқастар, соның ішінде балалармен әйелдер, дәлізде еденде жатқан. Акимат бұл жағдай уақытша аурухана жүктемесімен байланысты екенін және науқастарды қайта орналастыру шаралары қабылданғанын хабарлады.

    Денсаулық сақтау министрлігі жүйе қалыпты режимде жұмыс істеп жатқанын, қазіргі уақытта эпидемия қаупі жоқ екенін атап өтті.

  • Қазақстанда ЛГБТ насихатына шектеу енгізу жоспарлануда

    Қазақстанда ЛГБТ насихатына шектеу енгізу жоспарлануда

    Қазақстан Мәжілісі ЛГБТ насихатын шектеу жөніндегі түзетулерді мақұлдады, оны мұрағат ісі туралы заң жобасына енгізді, деп хабарлайды Sona.kz ресми дереккөзге сілтеме жасап.

    Құжат балалардың денсаулығы мен дамуына зиян келтіретін ақпаратты, соның ішінде ЛГБТ және педофилия тақырыбындағы материалдарды жария кеңістікте, БАҚ-та, телекоммуникациялық желілерде және онлайн-платформаларда таратуға тыйым салуды көздейді.

    Түзетулер тоғыз заңға өзгертулер енгізеді: бала құқықтары, жарнама, байланыс, мәдениет, білім, кино, БАҚ және онлайн-платформаларға қатысты.

    Депутаттар атап өткендей, жаңа нормалар ЛГБТ қауымдастығына қатысты құқықтарға әсер етпейді, тек ақпаратты жария таратуға шектеу қояды.

    Заң күшіне енуі үшін Сенат мақұлдауы және Президент қол қоюы қажет.

  • Қазақстанда балалардың әлеуметтік желілерге кіру жасын шектеу ұсынылды

    Қазақстанда балалардың әлеуметтік желілерге кіру жасын шектеу ұсынылды

    Мәжілісте Цифрлық кодекс жобасы қаралды, деп хабарлайды Sona.kz Kazinform-ға сілтеме жасап.
    Депутат Асхат Аймағамбетов балалардың әлеуметтік желілерге тіркелу жасын шектеуді ұсынды. Оның айтуынша, бүгінде көптеген балалар 5–6 жастан бастап TikTok немесе Instagram-да өз бетінше аккаунт ашып жүр — ата-анасының рұқсатынсыз және ешқандай растаусыз.

    Аймағамбетов басқа елдердің тәжірибесін мысалға келтірді. Мәселен, Дания мен Австралияда тек 15–16 жастан бастап тіркелуге болады, ал АҚШ, Ұлыбритания және Ирландияда — тек ата-ананың келісімімен және жеке тұлғаны тексеру арқылы.

    Сонымен қатар депутат мектептерде смартфон қолдануға қатысты мәселені де қозғады. Оның айтуынша, еліміздегі кейбір алдыңғы қатарлы мектептерде телефонға тыйым салу оң нәтиже беріп отыр — балалар өзара көп сөйлесіп, үлгерім жақсарған.

    Өз кезегінде жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Дмитрий Мун Цифрлық кодексте телефондарға тыйым қарастырылмағанын айтты. Дегенмен министрлік балалар мен ата-аналар арасында цифрлық сауаттылықты арттыруға бағытталған шараларды жалғастырады.