Sona.kz

Рубрика: Қазақстан жаңалықтары

  • “Алып қашу” қылмыс: Қазақстанда мәжбүрлі некеге қатаң жаза енгізілді

    “Алып қашу” қылмыс: Қазақстанда мәжбүрлі некеге қатаң жаза енгізілді

    Қазақстанда 16 қыркүйектен бастап қылмыстық заңнамаға өзгерістер күшіне енді, деп хабарлайды Sona.kz ІІМ мәліметіне сілтеме жасап. Енді азаматтарды мәжбүрлеп некеге тұрғызу қылмыстық жауапкершілікке жатады.

    Қылмыстық кодекске жаңа 125-1-бап енгізілді. Оған сәйкес, некеге мәжбүрлеу үшін айыппұл, түзеу немесе қоғамдық жұмыстар, сондай-ақ екі жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Егер қылмыс ауыр салдарға әкелсе, 5 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру көзделген.

    Сонымен қатар, ҚК-нің 125-бабындағы “жәбірленушіні босатқан жағдайда жауапкершіліктен босатылады” деген ескерту алынып тасталды. Енді кінәлілер қандай жағдайда да жауап береді.

    Мамандардың айтуынша, бұл өзгерістер қоғамда әлі де кездесетін “алып қашу” дәстүріне түбегейлі тосқауыл қоюға бағытталған.

  • Денсаулық сақтау министрлігі: Зейнетақы жинағын тіс емдеуге қолдануға біржола тыйым салынды

    Денсаулық сақтау министрлігі: Зейнетақы жинағын тіс емдеуге қолдануға біржола тыйым салынды

    Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі (Денсаулық сақтау министрлігі) азаматтардың зейнетақы жинақтарын стоматологиялық қызметтерге пайдалану мүмкіндігін түбегейлі тоқтатты, деп хабарлайды Sona.kz.

    Жарияланған құжат жобасында біржолғы зейнетақы төлемдерін тіс протездеу мен имплантацияға жұмсау ережеден толық алынып тасталды.

    Бұған дейін бұл бағытқа тыйым тек уақытша қойылады деп айтылған еді — 2025 жылдың 15 қыркүйегінен 2026 жылдың 15 сәуіріне дейін. Енді министрлік «стоматология» бағытын мүлдем алып тастап, оны қайта енгізбеуді ұсынып отыр.

    Мұндай шешімнің басты себебі — жинақтардың мақсатсыз жұмсалуы мен жалған стоматологиялық орталықтар арқылы қаражатты заңсыз қолма-қол ақшаға айналдыру фактілері. Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, 2021 жылдан 2025 жылдың тамызына дейін 200 млрд теңгеден астам қаражат күмәнді схемалар арқылы шығарылған болуы мүмкін.

    Құжат жобасы қазіргі уақытта «Ашық НҚА» порталында талқылауда. Соңғы шешім 30 қыркүйекке дейін қабылданады.

  • Базарбай Оралбаев, Қонаев қалалық ардагерлер кеңесінің төрағасы

    Базарбай Оралбаев, Қонаев қалалық ардагерлер кеңесінің төрағасы

    Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан жыл сайынғы маңызды қадамдарды көрсетіп, ел дамуына негізделген жұмыстарды жүктейтін Жолдауын зор ықыласпен тыңдағандардың қатарында болдым. Мемлекет басшысының осы жолғы «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Жолдауы цифрлы трансформация мен әлеуметтік жаңғыруды үйлестіре отырып, еліміздің болашағын айқындайтыны сөзсіз. Цифрландыру халыққа қызметті қолжетімді ету үшін керек болса, жасанды интеллект өмірді жеңілдету үшін қажет.
    Елді үш жыл ішінде толық цифрлы мемлекетке айналдыру міндеті қойылуының уақыт талабынан туындап отырғаны анық. Бұл еліміздің ұлттық қауіпсіздігі мен экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі маңызды қадам болмақ. Қасым-Жомарт Кемелұлының жасанды интеллект саласына арнайы министрлік құру туралы бастамасы елдің технологиялық тәуелсіздігін нығайтып, инновациялық дамуға серпін беретіні сөзсіз. Сондай-ақ Цифрлық кодекс қабылданатыны – технологиялық дамудың бағытын анықтайтын стратегиялық қадам. Жасанды интеллект қазірдің өзінде медицинадан бастап білім, ауыл шаруашылығы салаларында да қолданыла бастады.
    Мемлекет басшысы Жолдауда жастарға қатысты көтерген маңызды мәселенің бірі – оқу гранттарының тиімділігі. Жыл сайын жоғары оқу орындарын бітірген жастардың көпшілігі мамандығы бойынша жұмыс істемейді. Осы бір олқылықты жою мақсатында Президент еңбек нарығына қажет мамандықтарға ғана грант бөлуді, техникалық және жұмысшы мамандықтар мәртебесін көтеруді, түлектердің нақты жұмысқа орналасуын қадағалауды тапсырды.

  • Қазақстанда медбикелер мен акушерлерге 1,7 млн теңгеге дейін бонус төленеді

    Қазақстанда медбикелер мен акушерлерге 1,7 млн теңгеге дейін бонус төленеді

    Қазақстанда алғашқы медициналық-санитарлық көмек қызметкерлерін ынталандыру жүйесі өзгерді. Енді медбикелер, фельдшерлер және акушерлер сапалы жұмысы үшін қосымша төлемдер ала алады. Бонус мөлшері тоқсан сайын 1,7 млн теңгеге дейін жетуі мүмкін, деп хабарлайды Sona.kz Денсаулық сақтау министрлігіне сілтеме жасап.

    Министрліктің мәліметінше, сыйақы науқастарды динамикалық бақылау, жүрек-қан тамырлары және диабет ауруларын басқару, созылмалы дерттерді ерте анықтау, жүкті әйелдермен жұмыс, сондай-ақ туберкулез бен онкологияны диагностикалау көрсеткіштеріне байланысты беріледі.

    «Жаңа шаралар бастапқы буын мамандарын ынталандырып, созылмалы аурулармен күресте ұзақ мерзімді әсер береді», — деді ведомствода.

  • Бас прокуратура: қазақстандықтарға Google аккаунттарының құпиясөздерін жедел ауыстыру ұсынылды

    Бас прокуратура: қазақстандықтарға Google аккаунттарының құпиясөздерін жедел ауыстыру ұсынылды

    Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы Google қолданушыларына қатысты деректердің ауқымды таралуына байланысты азаматтарға дереу құпиясөздерін ауыстыруды ескертті, деп хабарлайды Sona.kz NUR.KZ-ке сілтеме жасап.

    Ведомствоның мәліметінше, Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетінің Қоғамдық қауіпсіздік қатерлерін болжау орталығы ғаламдық интернет-кеңістікті мониторингтеу барысында Google базасына жасалған кибершабуылды анықтаған.

    Бас прокуратура таратқан ақпаратқа сәйкес, ShinyHunters атты хакерлік топ 2,5 миллиардқа жуық Gmail аккаунттарының байланыс деректеріне және компания атауларына қол жеткізген. Құпиясөздер ұрланбағанымен, шабуыл әлеуметтік инженерия тәсілімен жасалған: қаскөйлер өздерін IT-қызмет деп таныстырып, Google қызметкерін Salesforce Data Loader атты зиянды қосымшаны іске қосуға көндірген.

    ⚠️ Ведомствоның айтуынша, бұл деректердің таралуы алаяқтардың фишингтік шабуылдарына жол ашты. Қазірдің өзінде қазақстандықтарға 650 коды бар нөмірлерден «Google қызметкерлері» болып хабарласып, құпиясөзді қалпына келтіруді талап еткен жағдайлар тіркелген.

    Бас прокуратура ұсынған шаралар:
    • құпиясөздерді шұғыл ауыстыру, әсіресе қарапайым немесе қайталанатындарын;
    • екі факторлы аутентификацияны қосу немесе биометрия/PIN қолдану;
    • «Google» атынан келетін қоңырауларға және хаттарға сенбеу — олардың көбі алаяқтық;
    • аккаунтқа қосылған қосымшалар мен сыртқы қолжетімділікті қатаң бақылау.

    «Бұл оқиға тіпті ішінара жария деректердің де кең көлемді алаяқтық схемаларға негіз бола алатынын көрсетті. Пайдаланушылардан аккаунттарының баптауларын жүйелі түрде тексеріп, қауіпсіздік шараларын қатаң сақтауды сұраймыз», — делінген прокуратура хабарламасында.

    Айта кетейік, бұған дейін жеке деректердің таралуы жағдайында қазақстандықтарға өтемақы төлеу мәселесі қарастырылатыны және банктерде ақпараттық қауіпсіздік аудиті жыл сайын міндетті түрде жүргізілетіні хабарланған болатын.

  • Қуанышбек Есекеев Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

    Қуанышбек Есекеев Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

    Қазақстан Президентінің көмекшісі қызметіне Қуанышбек Есекеев тағайындалды. Тиісті Жарлыққа Мемлекет басшысы қол қойды, деп хабарлайды Sona.kz Ақорданың баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

    Құжатқа сәйкес, Есекеев бұрын атқарған қызметінен босатылды.

    ? Анықтама
    Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев 1975 жылы Алматы қаласында дүниеге келген. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін, Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетін және Hult халықаралық бизнес мектебін тәмамдаған (MBA, «Бизнес және басқару» мамандығы). Физика-математика ғылымдарының кандидаты.

    ? Еңбек жолы
    • 1997 ж. – әл-Фараби атындағы ҚазҰУ қолданбалы математика кафедрасының аға оқытушысы;
    • 1998–2000 жж. – «Қазахойл» АҚ ақпараттық технологиялар департаментінің директоры;
    • 2000–2002 жж. – «Қазақстан темір жолы» РМК департаментінің бастығы;
    • 2002–2003 жж. – ҚР Қаржы министрлігі мен ҚР Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің ақпараттандыру департаментінің басшысы;
    • 2004–2007 жж. – ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігі төрағасының орынбасары, кейін төрағаның міндетін атқарушы;
    • 2007–2010 жж. – ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігінің төрағасы;
    • 2010–2024 жж. – «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы;
    • 2024 ж. – Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі.

    ? Марапаттары
    • «Құрмет» ордені (2011 ж.),
    • «Парасат» ордені (2018 ж.),
    • мерейтойлық медальдар: «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл», «Астана – 20 жыл»,
    • 2010 жылғы ЕҚЫҰ саммитін телекоммуникациямен қамтамасыз еткені үшін Қазақстан Президентінің алғыс хаты.

  • Ақордадағы кадрлық ауыс-түйіс: Руслан Желдібай баспасөз хатшысы болды

    Ақордадағы кадрлық ауыс-түйіс: Руслан Желдібай баспасөз хатшысы болды

    Руслан Желдібай Президенттің көмекшісі – баспасөз хатшысы болып тағайындалды

    Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі хабарлады, деп жазады Sona.kz Kazinform агенттігіне сілтеме жасап.

    Мемлекет басшысының Жарлығымен Желдібай Руслан Сұлтанұлы Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі – Президенттің баспасөз хатшысы болып тағайындалды. Ол бұрын атқарған қызметінен босатылды.

    Өмірбаяны
    Руслан Желдібай 2010 жылы Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетін тәмамдаған. «Болашақ» халықаралық бағдарламасының түлегі. 2017 жылы Ұлыбританиядағы Уорик университетінің (University of Warwick) магистратурасын бітірген.

    Еңбек жолы
    • 2011–2012 жылдары – «Қазақстан» ұлттық телеарнасының редакторы.
    • 2012–2018 жылдары – «Алматы» телеарнасының бөлім басшысы, продюсері.
    • 2018–2019 жылдары – ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің Ақпарат комитетінде интернет-кеңістіктегі және әлеуметтік желілердегі ақпараттық жұмыс басқармасының басшысы.
    • 2019–2020 жылдары – ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің Ақпарат комитеті төрағасының орынбасары.
    • 2020 жылғы мамырдан 2022 жылғы ақпанға дейін – ҚР Президенті Әкімшілігінің ішкі саясат бөлімі меңгерушісінің орынбасары.
    • 2022 жылғы ақпан–сәуір аралығында – ҚР Премьер-Министрі Кеңсесі басшысының орынбасары.
    • 2022 жылғы сәуірден 2023 жылғы қаңтарға дейін – Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз хатшысы.
    • 2023 жылғы қаңтардан қыркүйекке дейін – ҚР Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары – Президенттің баспасөз хатшысы.
    • 2023 жылғы 1 қыркүйектен 2025 жылғы 17 ақпанға дейін – ҚР Президентінің ішкі саясат және коммуникациялар жөніндегі көмекшісі.
    • 2025 жылғы 17 ақпаннан бастап – ҚР Президентінің кеңесшісі – баспасөз хатшысы.

  • Астанада LRT құрылысына қаржы тарту үшін жер телімдері сатылуда

    Астанада LRT құрылысына қаржы тарту үшін жер телімдері сатылуда

    “City Transportation Systems” ЖШС LRT құрылысына қаржы тарту мақсатында жылжымайтын мүлікті сатылымға қойды. Компанияда бұл қосымша қаржыландыру екені атап өтілді, деп хабарлайды Sona.kz NUR.KZ-ке сілтеме жасап.

    9 қыркүйек күні e-qazyna.kz сайтында CTS-ке тиесілі Нұра ауданындағы жер телімі аукционға шығарылады. Бастапқы баға – шамамен 338 млн теңге. Сондай-ақ Есіл ауданындағы аяқталмаған құрылыс нысаны мен елорданың түрлі аудандарындағы басқа да нысандар сатылымға қойылған.

    CTS баспасөз қызметінің хабарлауынша, сатудан түскен қаражат жеңіл рельсті көлік (LRT) құрылысына бағытталмақ. Бұл қосымша қаржыландыру болып табылады.

    Компания нысандар сатылмаса да, LRT құрылысы тоқтамайтынын айтты.

    CTS нысандардың компания қарамағына қалай өткенін де түсіндірді:

    “Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 341-бабына сәйкес, “City Transportation Systems” ЖШС-не міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ететін талап ету құқықтары берілді. Қарызды өтеу үшін талап ету құқығын беру шеңберінде ЖШС-ке мүлік қабылданды. Ол мүлік сатылымға шығарылды”, – деді баспасөз қызметінде.

    Астанадағы LRT құрылысы

    Мамыр айының соңында Қытайдың Таньшань қаласынан Астанаға LRT-нің алғашқы екі құрамы жеткізілді. Жыл соңына дейін елордаға Қытайдан тағы 17 вагон әкелінеді. Маусым айының басында Астанаға ұзындығы 60 метрлік автоматтандырылған басқару жүйесі бар алғашқы LRT пойыздары жеткізілген болатын.

    Осыдан кейін Abu Dhabi Plaza маңындағы станцияда екі вагоннан тұратын екінші LRT құрамы орнатылды.

    Қыркүйек айында LRT-нің сынақ режиміндегі іске қосылуы жоспарланған. Бұл кезең шамамен жарты жылға созылады, ал осы уақытта көлік жолаушыларды тасымалдамайды.

    Бұған дейін депутат LRT вагондарының ішкі көрінісін көрсеткен болатын. Маусым айында депоның 50%-ға аяқталғаны хабарланған.

    Тамызда негізгі желі бойына рельстер төсеу жұмыстары толық аяқталды. Оның жалпы ұзындығы – 22,4 шақырым. Акимат бұл кезеңді LRT құрылысының негізгі кезеңдерінің бірі деп атады.

    Сондай-ақ тамыз айында ресми түрде 18 станцияның атауы бекітілді.

  • Аида Балаева – Қазақстандағы ең ықпалды әйелдердің үштігінде

    Аида Балаева – Қазақстандағы ең ықпалды әйелдердің үштігінде

    Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева 2025 жылғы ең ықпалды әйелдер рейтингінде бір сатыға көтеріліп, үшінші орынды иеленді. Бұл туралы Forbes Woman Kazakhstan журналына сілтеме жасап Sona.kz хабарлайды.

    Бірінші орынды биыл да Halyk Bank басқарма төрайымы Үміт Шаяхметова сақтап қалды. Екінші орында – Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) төрағасы Мадина Әбілқасымова.

    Төртінші орынға Отбасы банкінің басқарма төрайымы Ләззат Ибрагимова көтерілді. Бестікке ОФ «Мейірімділік ерікті қоғамы» жетекшісі Аружан Саин енді.

    ? Алғашқы ондыққа енгендер қатарында:
    • Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Светлана Жақыпова (6-орын);
    • «Сәби» қайырымдылық қорының негізін қалаушы Әсел Тасмағамбетова (7-орын);
    • «Ұлттық басқару агенттігі» ҚҚ жетекшісі әрі «Ана үйі» қорының теңқұрушысы Анар Рахимова (8-орын);
    • ҚР Президенті Телерадиокешенінің басшысы Раушан Қажыбаева (9-орын);
    • «Қазақстандағы парламентаризмді дамыту қорының» президенті Зауреш Батталова (10-орын).

    ? Биылғы рейтингке алғаш рет бірнеше жаңа есімдер енді. Олардың арасында Светлана Жақыпова, Гаухар Қаппарова, Жәния Аубакирова, Елена Бахмутова, Динара Закиева, Жанна Кан, Салтанат Томпиева және Чинара Буғымбаева бар.

    Ұзын тізімге экономика, саясат және азаматтық қоғам саласындағы 120-дан астам танымал әйел кірді. Одан 45 үміткер іріктеліп, арнайы сарапшылар тобы оларды алты балдық шкаламен бағалады. Нәтижесінде 90%-ды – сарапшылар пікірі, 10%-ды – капитал көлемі, қор бюджеті, бизнес ауқымы мен жүзеге асқан жобалар сынды сандық көрсеткіштер құрады.

    Forbes Woman Kazakhstan алғаш рет бұл рейтингті 2024 жылдың қыркүйегінде жариялаған болатын. Сол кезде Қазақстанның тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қыздары Дариға Назарбаева мен Динара Құлыбаева топ-25-ке енбеген еді.

  • Қонаевта Қарлығаш шағынауданының жолы күрделі жөндеуден өтуде

    Қонаевта Қарлығаш шағынауданының жолы күрделі жөндеуден өтуде

    Қонаев қаласының Қарлығаш шағынауданында ауқымды жол жөндеу жұмыстары басталды. Жобаға сәйкес 7,4 шақырым автомобиль жолы толықтай жаңартылып, 8,5 шақырым жаяу жүргіншілерге арналған тротуар салынады.

    Сонымен қатар тұрғындардың қолайлылығы үшін 9 жаңа аялдама орнатылады, 335 көше шамы қойылады. Бұл жұмыстардың нәтижесінде шағынауданның барлық көшелері жол инфрақұрылымымен толық қамтылмақ.

    Жобаның аяқталу мерзімі – 2025 жылдың желтоқсан айы деп жоспарлануда.

    Аталған шаралар Қарлығаш шағынауданындағы тұрғындардың тұрмыс сапасын арттырып, көлік қозғалысы мен жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.